I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Bảo toàn năng lượng

Năng lượng có thể truyền từ vật này sang vật khác. Ví dụ, khi ta đẩy xe hàng, năng lượng từ người được truyền sang xe làm xe chuyển động. Ngoài ra, năng lượng cũng có thể truyền từ vật nóng sang vật lạnh, như khi rót nước nóng vào cốc lạnh.

Năng lượng còn có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác, như điện năng chuyển thành quang năng (bóng đèn sáng), cơ năng thành nhiệt năng (phanh xe), hay quang năng thành điện năng (pin mặt trời).

Định luật bảo toàn năng lượng cho biết: Năng lượng không tự sinh ra hay mất đi, nó chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác. Trong quá trình chuyển động, một phần năng lượng bị hao hụt dưới dạng nhiệt năng.

2. Năng lượng hao phí trong sử dụng

Khi sử dụng năng lượng, luôn có một phần năng lượng không được dùng để sinh công mà thất thoát dưới dạng nhiệt, ánh sáng,… Phần này gọi là năng lượng hao phí.

Ví dụ, khi đun nước, ngoài việc làm nóng nước còn có nhiệt thất thoát ra môi trường. Khi xe ô tô hoạt động, một phần nhiên liệu bị tiêu tán qua ma sát hoặc nhiệt từ động cơ.

3. Tiết kiệm năng lượng

Tiết kiệm năng lượng là cần thiết để giảm hao phí và bảo vệ môi trường. Một số biện pháp gồm:

  • Tắt thiết bị khi không sử dụng.
  • Dùng bóng đèn tiết kiệm điện (LED).
  • Điều chỉnh nhiệt độ hợp lý cho thiết bị điện lạnh.
  • Sử dụng năng lượng tái tạo như pin mặt trời trong các thiết bị giao thông hoặc đèn chiếu sáng.

II. BÀI TẬP ÁP DỤNG

Bài 1: Khi sử dụng lò sưởi điện, năng lượng nào đã biến đổi thành nhiệt năng?

Hướng dẫn giải: Lò sưởi sử dụng điện nên điện năng đã được chuyển thành nhiệt năng → Chọn B. Điện năng

Bài 2: Phát biểu nào sau đây đúng? Khi quạt điện hoạt động…

Hướng dẫn giải: Quạt điện hoạt động nhờ chuyển hóa điện năng thành cơ năng để làm cánh quạt quay → Chọn C

Bài 3: Một quả bóng cao su được ném từ độ cao xuống nền đất cứng và nảy lên rồi rơi xuống thấp hơn.

Hướng dẫn giải: Một phần động năng đã chuyển thành nhiệt năng do ma sát với không khí và nền đất. Điều này phù hợp với định luật bảo toàn năng lượng vì năng lượng không mất đi mà chuyển hóa sang dạng khác.

Bài 4: Em hãy nêu một số biện pháp tiết kiệm năng lượng khi sử dụng các phương tiện giao thông.

Hướng dẫn giải:

  • Sử dụng phương tiện công cộng.
  • Bảo dưỡng xe thường xuyên để tiết kiệm nhiên liệu.
  • Tắt máy xe khi dừng lâu.
  • Ưu tiên xe điện hoặc xe đạp trong các quãng đường ngắn.