I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Nguyên sinh vật là gì?

Nguyên sinh vật là nhóm sinh vật có cấu tạo tế bào nhân thực và kích thước hiển vi. Chúng thường chỉ gồm một tế bào nhưng thực hiện đầy đủ chức năng sống như một cơ thể. Một số có khả năng quang hợp (tảo lục), di chuyển (trùng roi, trùng giày), hoặc có hình dạng thay đổi không cố định (trùng biến hình).

2. Một số nguyên sinh vật điển hình và đặc điểm cấu tạo

Nguyên sinh vật có nhiều hình dạng như hình cầu, hình que, hình dẹt,… Một số đại diện gồm:

  • Trùng giày, trùng roi, trùng sốt rét
  • Tảo lục đơn bào, tảo silic
  • Trùng biến hình

Cấu tạo của nguyên sinh vật thường có: màng tế bào, chất tế bào, nhân và một số bào quan như không bào, hạt diệp lục (nếu có khả năng quang hợp).

3. Bệnh do nguyên sinh vật gây ra

Một số nguyên sinh vật gây bệnh cho người như trùng sốt rét, trùng kiết lị, amíp ăn não,… Các bệnh này thường lây qua côn trùng trung gian, thức ăn, nước uống không đảm bảo vệ sinh hoặc tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh.

4. Biện pháp phòng chống bệnh do nguyên sinh vật

  • Diệt trừ muỗi, ruồi – là các trung gian truyền bệnh
  • Ăn chín uống sôi, rửa tay sạch trước và sau khi ăn
  • Bảo quản thực phẩm đúng cách
  • Vệ sinh môi trường và tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng

II. BÀI TẬP ÁP DỤNG

Bài 1. Sinh vật nào sau đây không thuộc nhóm nguyên sinh vật?

A. Trùng roi

B. Trùng kiết lị

C. Thực khuẩn thể

D. Tảo lục đơn bào

Hướng dẫn giải:

Đáp án: C. Thực khuẩn thể là virus, không phải nguyên sinh vật.

Bài 2. Hãy sử dụng các từ sau để điền vào đoạn văn: sinh vật, đơn bào, đa bào, tự dưỡng, dị dưỡng, nhân thực, nguyên sinh, tế bào, phân bố

Hướng dẫn giải:

Nguyên sinh vật có cơ thể cấu tạo chủ yếu gồm một(1) tế bào. Chúng xuất hiện sớm nhất trên hành tinh của chúng ta. Nguyên sinh vật (2) kháp nơi: trong đất, trong nước, trong không khí và đặc biệt là trên cơ thể (3) sinh vật.

… Trùng biến hình là những sinh vật (4) đơn bào, tảo (5) đa bào, sống (6) tự dưỡng.

Nguyên sinh là những sinh vật nhân thực (7) nhân thực, (8) dị dưỡng, sống (9) phân bố…

Bài 3. Sơ đồ thể hiện con đường truyền bệnh kiết lị và biện pháp phòng chống

Hướng dẫn giải:

  • Con đường lây truyền: Trứng kiết lị → qua ruồi → dính vào thức ăn → người ăn vào → mắc bệnh
  • Biện pháp phòng bệnh: Vệ sinh cá nhân, ăn chín uống sôi, diệt ruồi, giữ gìn vệ sinh môi trường