I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Đặc điểm của vi khuẩn

Vi khuẩn là sinh vật đơn bào có cấu tạo tế bào nhân sơ, kích thước rất nhỏ nên chỉ quan sát được qua kính hiển vi. Chúng sống phổ biến trong nhiều môi trường như đất, nước, không khí, cơ thể sinh vật và thực phẩm. Vi khuẩn có nhiều hình dạng như: hình que, hình cầu, hình xoắn. Một số vi khuẩn có thể di chuyển nhờ roi hoặc lông bơi.

Cấu tạo của vi khuẩn gồm các phần chính: thành tế bào, màng tế bào, chất tế bào và vùng nhân. Một số vi khuẩn có cấu trúc đặc biệt giúp chúng bơi hoặc bám vào bề mặt.

2. Vai trò của vi khuẩn

Trong tự nhiên, vi khuẩn tham gia phân hủy xác động vật, thực vật và chất thải hữu cơ, góp phần làm sạch môi trường. Trong thực tiễn, vi khuẩn được ứng dụng để chế biến thực phẩm như rau củ muối, sữa chua.

Tuy nhiên, một số vi khuẩn gây bệnh cho người như vi khuẩn gây tiêu chảy, lao phổi. Việc không bảo quản thực phẩm đúng cách dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn gây hại phát triển.

II. BÀI TẬP ÁP DỤNG

Bài 1. Phân biệt virus và vi khuẩn.

Hướng dẫn giải:

Virus không có cấu tạo tế bào, chỉ sống ký sinh nội bào bắt buộc. Vi khuẩn có cấu tạo tế bào nhân sơ, sống độc lập trong nhiều môi trường khác nhau.

Bài 2. Trong các bệnh: bạch hầu, bệnh thuỷ đậu, bệnh viêm da, bệnh dại, bệnh than, bệnh viêm gan B, bệnh lao phổi, bệnh zona thần kinh, bệnh quai bị, bệnh sốt xuất huyết, bệnh Covid-19 – bệnh nào do virus, bệnh nào do vi khuẩn gây ra?

Hướng dẫn giải:

  • Do virus: thuỷ đậu, viêm da do virus, bệnh dại, viêm gan B, zona thần kinh, quai bị, sốt xuất huyết, Covid-19
  • Do vi khuẩn: bạch hầu, bệnh than, lao phổi

Bài 3. Nêu lợi ích và tác hại của vi khuẩn. Lấy ví dụ minh họa.

Hướng dẫn giải:

  • Lợi ích: phân hủy xác sinh vật, xử lý chất thải, sản xuất sữa chua, rau củ muối…
  • Tác hại: gây các bệnh như tiêu chảy, lao phổi, làm hỏng thực phẩm.