I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Tìm hiểu sơ đồ khóa lưỡng phân bảy bộ côn trùng

Khóa lưỡng phân là phương pháp phân loại sinh vật dựa trên một cặp đặc điểm đối lập để chia thành hai nhóm. Việc phân loại tiếp tục được lặp lại trong từng nhóm cho đến khi mỗi nhóm chỉ còn một sinh vật.

Trong bài học này, khóa lưỡng phân được dùng để phân biệt các bộ côn trùng. Các đặc điểm dùng để phân loại gồm: cánh (có/không; số lượng; kiểu cánh), miệng (kiểu nhai/nghiền), và đặc điểm ở bụng (có kim chích/không).

2. Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

Để xây dựng khóa lưỡng phân, cần xác định đặc điểm nổi bật và khác biệt giữa các sinh vật. Sau đó, sử dụng các đặc điểm này để chia thành từng cặp lựa chọn, lập sơ đồ phân loại. Việc lập khóa lưỡng phân yêu cầu quan sát kỹ lưỡng và logic rõ ràng.

II. BÀI TẬP ÁP DỤNG

Bài 1. Dựa vào hình 23.1 và 23.2, gọi tên các bộ côn trùng tương ứng với các nhánh từ a đến h.
Hướng dẫn giải:
Quan sát sơ đồ phân nhánh:
Bộ Không cánh
Bộ Cánh nửa
Bộ Hai cánh
Bộ Cánh cứng
Bộ Cánh vảy
Bộ Cánh mạng
Bộ Cánh màng
Bộ Cánh màng (có kim chích ở bụng)
Bài 2. Hãy hoàn thành bảng sau với các đặc điểm nhận dạng của từng bộ côn trùng.
Hướng dẫn giải:
Ví dụ:
Bộ Không cánh: Không có cánh, miệng kiểu nhai
Bộ Hai cánh: Có 1 đôi cánh, miệng kiểu hút
Bộ Cánh cứng: Có 2 đôi cánh, cánh trước dạng sừng, miệng kiểu nhai
(Làm tương tự với các bộ còn lại dựa theo hình ảnh và bảng đặc điểm trong bài)
Bài 3. Viết một đoạn báo cáo ngắn mô tả quá trình xây dựng khóa lưỡng phân với 3 sinh vật bất kỳ trong bộ ảnh.
Hướng dẫn giải:
Xác định đặc điểm khác biệt rõ ràng (có cánh/không, kiểu miệng, màu sắc,…).
Dùng các đặc điểm đó để phân chia thành các nhánh rõ ràng, ví dụ:
Có cánh – đi tiếp
Cánh dạng màng – thuộc nhóm 1
Cánh dạng vảy – thuộc nhóm 2
Viết sơ đồ và báo cáo lại theo mẫu bài học.