Bài 15: Chất tinh khiết – Hỗn hợp. Phương pháp tách các chất

I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Chất tinh khiết

Chất tinh khiết là chất được tạo thành từ một chất duy nhất, có thành phần hóa học và tính chất nhất định. Ví dụ: nước cất, muối tinh khiết, khí oxy, khí nitơ…

Một chất tinh khiết có điểm nóng chảy, nhiệt độ sôi, khối lượng riêng ổn định. Tuy nhiên, trong thực tế, khó có thể đạt độ tinh khiết 100%.

2. Hỗn hợp

Hỗn hợp là sự pha trộn từ hai hay nhiều chất khác nhau. Các chất trong hỗn hợp vẫn giữ nguyên tính chất riêng và không liên kết hóa học với nhau.

Có hai loại hỗn hợp:

• Hỗn hợp đồng nhất: các thành phần phân bố đều, không thể phân biệt bằng mắt thường (nước đường, không khí…).
• Hỗn hợp không đồng nhất: các thành phần phân bố không đều, có thể quan sát được bằng mắt thường (nước cát, dầu ăn pha giấm…).

3. Khả năng hòa tan và ảnh hưởng của các yếu tố

Một số chất tan được trong nước (muối ăn, đường), một số không tan (cát, bột mì).

Tốc độ hòa tan phụ thuộc vào:

• Nhiệt độ của dung môi
• Khuấy trộn
• Độ mịn và kích thước hạt của chất tan

4. Dung dịch – Dung môi – Chất tan

Dung dịch là hỗn hợp đồng nhất gồm dung môi (thường là chất lỏng) và chất tan (rắn, lỏng hoặc khí). Ví dụ: đường tan trong nước tạo thành dung dịch đường.

5. Huyền phù và nhũ tương

• Huyền phù: là hỗn hợp không đồng nhất, hạt rắn lơ lửng trong chất lỏng và sẽ lắng xuống nếu để yên (nước phù sa).
• Nhũ tương: là hỗn hợp không đồng nhất gồm nhiều chất lỏng phân tán trong nhau (xốt mayonnaise, dầu giấm).

II. BÀI TẬP ÁP DỤNG

Bài 1. Hoàn thành bảng sau:

Bài 2. Kể tên một số hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất thường gặp.

Hướng dẫn giải:

• Hỗn hợp đồng nhất: nước muối, nước đường, không khí
• Hỗn hợp không đồng nhất: nước cát, dầu giấm, sữa đặc + nước

Bài 3. Điền vào chỗ trống: Nước uống có gas là một hỗn hợp gồm đường, màu thực phẩm, hương liệu, chất bảo quản và khí carbon dioxide tan trong nước, tạo thành hỗn hợp đồng nhất.

Bài 4. Sữa magiê thuộc loại:

Hướng dẫn giải: huyền phù (vì chứa chất rắn lơ lửng trong chất lỏng)

Bài 5. Điền từ còn thiếu: Dầu giấm mẹ em thường trộn salad là nhũ tương. Khi để yên lâu ngày, lọ dầu giấm thường phân thành 2 lớp chất lỏng. Trước khi dùng cần phải lắc đều.

Bài 6. Phân loại các hỗn hợp theo sơ đồ: