Tổng hợp và biên soạn:
Ms. Đặng Thiên Thanh
Lecturer and Content Marketing Specialist | Digital Marketing Department | StudyCare
Bachelor in Business Administration, Vietnam – Japan Institute of Technology, Ho Chi Minh City University of Technology
Bachelor in English Language & Literature, Hanoi Open University
Câu 1. Dựa vào bảng sau hãy tóm tắt nội dung của ba văn bản.
| Văn bản | Nội dung chính |
|---|---|
| Thánh Gióng | – Vào đời vua Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng, có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ, tốt bụng, luôn ao ước có một đứa con. – Một hôm, bà ra đồng thấy một vết chân to, liền đặt lên ướm thử. Mười hai tháng sau, bà sinh ra Gióng, thế nhưng, đứa trẻ lên ba vẫn không biết nói cười. – Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả đi khắp nơi tìm người cứu nước, nghe tin, Gióng liền ngỏ lời xin đi đánh giặc. Vua cho sứ giả mang ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, đánh cho bọn giặc tan rã. – Gióng đuổi bọn giặc đến chân núi Sóc Sơn, cởi áo giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay về trời. – Vua nhớ công ơn, cho lập đền thờ ở quê nhà, phong là Phù Đổng Thiên Vương. |
| Sự tích Hồ Gươm | – Giặc Minh đô hộ, khiến nhân dân lầm than. – Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy chống lại nhưng thế lực còn non yếu nên thất bại. – Đức Long Quân thấy vậy bèn quyết định cho nghĩa quân mượn gươm thần. – Lê Thận đi đánh cá, ba lần kéo lưới đều thấy lưỡi gươm, bèn mang về nhà. – Lê Lợi đến nhà Lê Thận, thấy lưỡi gươm phát sáng, cầm lên xem. – Lê Lợi thua trận, chạy vào rừng, tình cờ bắt được chuôi gươm. – Lê Lợi gặp lại Thận, kể lại việc nhặt được chuôi gươm, khi đem gươm ra tra vào chuôi thì vừa như in. Lê Thận cùng tướng lĩnh nguyện một lòng phò tá Lê Lợi cứu nước. Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét sạch giặc ngoại xâm. – Đất nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua. – Trong một lần Lê Lợi dạo hồ Tả Vọng, Long Quân sai Rùa Vàng đến đòi lại gươm thần. Vua trả lại gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên là Hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm. |
| Bánh chưng, Bánh giầy | – Hùng Vương thứ sáu về già muốn truyền ngôi cho người thật sự xứng đáng. – Vua ra đề thi cho các hoàng tử, ai tìm được món ăn ngon dâng cúng tổ tiên có ý nghĩa nhất thì sẽ truyền ngôi cho người đó. – Các hoàng tử đua nhau tìm kiếm của ngon vật lạ. – Riêng Lang Liêu vì nhà nghèo, mẹ mất sớm nên chưa biết làm món gì. – Lang Liêu nằm mộng được một vị thần chỉ cách lấy gạo nếp làm bánh. – Khi tỉnh dậy, Lang Liêu nghe lời thần, lấy gạo nếp làm thành hai loại bánh hình vuông và hình tròn. – Vua Hùng thấy bánh ngon và có ý nghĩa nên chọn hai thứ bánh của Lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên Vương, rồi nhường ngôi cho chàng. – Từ đó, nước ta có tục làm bánh chưng, bánh giầy vào ngày Tết. |
Câu 2. Liệt kê vào bảng dưới đây một số sự kiện, chi tiết mà em cho là đặc sắc, đáng nhớ nhất trong ba văn bản đã nêu. Giải thích ngắn gọn lí do lựa chọn.
| Văn bản | Nội dung chính |
|---|---|
| Thánh Gióng | – Vào đời vua Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng, có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ, tốt bụng, luôn ao ước có một đứa con. – Một hôm, bà ra đồng thấy một vết chân to, liền đặt lên ướm thử. Mười hai tháng sau, bà sinh ra Gióng, thế nhưng, đứa trẻ lên ba vẫn không biết nói cười. – Giặc Ân xâm lược, vua sai sứ giả đi khắp nơi tìm người cứu nước, nghe tin, Gióng liền ngỏ lời xin đi đánh giặc. Vua cho sứ giả mang ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt đến, Gióng vươn vai cao hơn trượng, phi ngựa xông vào trận, đánh cho bọn giặc tan rã. – Gióng đuổi bọn giặc đến chân núi Sóc Sơn, cởi áo giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay về trời. – Vua nhớ công ơn, cho lập đền thờ ở quê nhà, phong là Phù Đổng Thiên Vương. |
| Sự tích Hồ Gươm | – Giặc Minh đô hộ, khiến nhân dân lầm than. – Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy chống lại nhưng thế lực còn non yếu nên thất bại. – Đức Long Quân thấy vậy bèn quyết định cho nghĩa quân mượn gươm thần. – Lê Thận đi đánh cá, ba lần kéo lưới đều thấy lưỡi gươm, bèn mang về nhà. – Lê Lợi đến nhà Lê Thận, thấy lưỡi gươm phát sáng, cầm lên xem. – Lê Lợi thua trận, chạy vào rừng, tình cờ bắt được chuôi gươm. – Lê Lợi gặp lại Thận, kể lại việc nhặt được chuôi gươm, khi đem gươm ra tra vào chuôi thì vừa như in. Lê Thận cùng tướng lĩnh nguyện một lòng phò tá Lê Lợi cứu nước. Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét sạch giặc ngoại xâm. – Đất nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua. – Trong một lần Lê Lợi dạo hồ Tả Vọng, Long Quân sai Rùa Vàng đến đòi lại gươm thần. Vua trả lại gươm, từ đó hồ Tả Vọng mang tên là Hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm. |
| Bánh chưng, Bánh giầy | – Hùng Vương thứ sáu về già muốn truyền ngôi cho người thật sự xứng đáng. – Vua ra đề thi cho các hoàng tử, ai tìm được món ăn ngon dâng cúng tổ tiên có ý nghĩa nhất thì sẽ truyền ngôi cho người đó. – Các hoàng tử đua nhau tìm kiếm của ngon vật lạ. – Riêng Lang Liêu vì nhà nghèo, mẹ mất sớm nên chưa biết làm món gì. – Lang Liêu nằm mộng được một vị thần chỉ cách lấy gạo nếp làm bánh. – Khi tỉnh dậy, Lang Liêu nghe lời thần, lấy gạo nếp làm thành hai loại bánh hình vuông và hình tròn. – Vua Hùng thấy bánh ngon và có ý nghĩa nên chọn hai thứ bánh của Lang Liêu để tế trời đất cùng Tiên Vương, rồi nhường ngôi cho chàng. – Từ đó, nước ta có tục làm bánh chưng, bánh giầy vào ngày Tết. |
Câu 3. Khi đọc một văn bản truyền thuyết, cần lưu ý những đặc điểm nào của thể loại này?
Khi đọc một văn bản truyền thuyết, cần lưu ý những đặc điểm sau:
– Cách xây dựng nhân vật: thường có những điểm khác lạ về lai lịch, phẩm chất, tài năng, sức mạnh… Thường gắn với sự kiện lịch sử và có công lớn đối với cộng đồng; được nhân dân truyền tụng, tôn thờ.
– Cốt truyện thường xoay quanh công trạng, kì tích của nhân vật mà nhân dân truyền tụng, tôn thờ.
– Truyện có sử dụng các yếu tố kỳ ảo, hoang đường nhằm thể hiện tài năng, sức mạnh của nhân vật.
– Truyện thể hiện thái độ, tình cảm của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử.
Câu 4. Khi tóm tắt một văn bản bằng sơ đồ, cần lưu ý những điều gì?
– Đọc thật kỹ và nắm rõ các nhân vật, nội dung của văn bản cần tóm tắt.
– Tóm lược đúng và đầy đủ các sự việc, phần, đoạn, ý chính trong văn bản cần được tóm tắt.
– Sử dụng các từ khóa, cụm từ nêu bật được ý chính của văn bản.
– Thể hiện được mối quan hệ giữa các sự việc, phần, đoạn, ý chính trong văn bản.
– Thể hiện được nội dung bao quát của văn bản.
– Sau khi hoàn thành sơ đồ cần chú ý kiểm tra lại đầy đủ các chi tiết và bố cục xem tất cả đã phù hợp và đầy đủ chưa.
Câu 5. Bài học giúp em hiểu thêm những gì về lịch sử nước mình?
Suốt hàng nghìn năm lịch sử của Việt Nam, đã có rất nhiều kẻ thù đem quân đến lăm le xâm chiến bờ cõi nước ta. Chúng khiến cho nhân dân ta bị áp bức, lầm than, gây nên không biết bao nhiêu khổ cực. Dù vậy, nhân dân vẫn chưa bao giờ chịu khuất phục. Chính những người anh hùng được lưu tên trong sử sách đến tận ngày nay là minh chứng thuyết phục nhất cho lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của cả dân tộc. Qua những câu chuyện lịch sử như Thánh Gióng, Sự tích Hồ Gươm em lại càng cảm thấy khâm phục hơn trước sự bất khuất và kiên cường của cả dân tộc.
