I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Nhận biết ánh sáng 

– Các trường hợp mắt ta nhận biết được có ánh sáng:

+ Ban đêm, đứng trong phòng đóng kín cửa, mở mắt, bật đèn.

+ Ban ngày, đứng ngoài trời, mở mắt.

– Trong những trường hợp mắt ta nhận biết được ánh sáng, có điều kiện giống nhau là có ánh sáng truyền vào mắt ta.

=> Kết luận: Mắt ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.

2. Nhìn thấy một vật

Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó tới mắt ta.

Để nhìn thấy được một vật cần phải có hai điều kiện:

– Phải có ánh sáng từ vật đó phát ra.

– Ánh sáng từ vật phát ra đó phải truyền được đến mắt ta.

3. Nguồn sáng và vật sáng

– Dây tóc bóng đèn tự nó phát ra ánh sáng gọi là nguồn sáng.

– Dây tóc bóng đèn phát ra ánh sáng từ vật khác chiếu tới nó gọi chung là vật sáng.

=> Kết luận:

+ Nguồn sáng là các vật tự phát ra ánh sáng, vật sáng là mọi vật có ánh sáng từ đó truyền đến mắt ta.

+ Vật đen là vật không tự phát ra ánh sáng và cũng không hắt lại ánh sáng chiếu vào nó. Ta nhận biết được vật đen vì nó được đặt bên cạnh những vật sáng khác.

4. Nhận biết, phân biệt nguồn sáng và vật sáng

* Nhận biết:

– Nguồn sáng:   

Căn cứ vào nguồn gốc ta có thể xếp thành hai loại nguồn sáng:

+ Nguồn sáng tự nhiên: mặt trời, đom đóm, núi lửa đang hoạt động,…

+ Nguồn sáng nhân tạo: ngọn lửa bếp ga, que diêm đang cháy,…

– Vật sáng:

Ta có thể chia vật sáng thành hai loại:

+ Nguồn sáng

+ Vật hắt lại ánh sáng (những vật không tự phát ra ánh sáng nhưng hắt lại ánh sáng khi có ánh sáng chiếu vào nó).

* Phân biệt nguồn sáng và vật sáng:

– Giống nhau: cả nguồn sáng và vật sáng đều có ánh sáng từ nó phát ra.

– Khác nhau:

+ Nguồn sáng: là những vật tự nó phát ra ánh sáng.

+ Vật sáng: có thể là những vật không tự phát ra ánh sáng mà chỉ hắt lại ánh sáng khi được nguồn sáng khác chiếu vào.

II. BÀI TẬP MINH HỌA

Bài 1: Ta có thể dùng một gương phẳng hướng ánh nắng chiếu qua cửa sổ làm sáng trong phòng, gương đó có phải là nguồn sáng không? Vì sao?

Giải

Gương đó không phải là nguồn sáng vì nó không tự phát ra ánh sáng mà chỉ hắt lại ánh sáng chiếu vào nó.

Bài 2: Giải thích vì sao trong phòng có cửa gỗ đóng kín, không bật đèn ta không nhìn thấy mảnh giấy đặt trên bàn.

Giải

Trong phòng có cửa gỗ đóng kín, không bật đèn ta không nhìn thấy mảnh giấy đặt trên bàn vì không có ánh sáng chiếu vào mảnh giấy, do đó cũng không có ánh sáng bị mảnh giấy hắt lại truyền vào mắt ta.

Bài 3:Các câu sau đúng hay sai?

a. Vật được chiếu sáng là nguồn sáng.

b. Vật sáng tự nó không phát ra ánh sáng.

c. Vật được chiếu sáng không phải là nguồn sáng.

d. Vật sáng gồm nguồn sáng và vật được chiếu sáng.

e. Mắt ta nhìn thấy mặt trăng vì mặt trăng tự nó phát ra ánh sáng.

f. Nhà cửa, cây cối, ngọn nến …….. là những vật sáng.

g. Nguồn sáng có đặc điểm là truyền ánh sáng đến mắt ta.

Bài 4:

Hãy chọn các từ sau điền vào chỗ trống: Nguồn sáng, vật sáng.

Khi xem chiếu phim thì lúc đầu đèn tắt, rạp tối đen. Sau đó máy chiếu chiếu hình ảnh lên màn hình. Bóng đèn máy chiếu là ………………. Màn ảnh là ………………… ánh sáng từ màn ảnh chiếu lên ghế, tường. Ghế, tường trở thành ………………… Một khán giả thình lình mở đèn pin để tìm kiếm một vật bị đánh rơi. Đèn pin là ……………….. còn vật bị đánh rơi là ………………