I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Khái quát chung về tế bào

Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của mọi cơ thể sống. Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào. Tế bào thực hiện các chức năng sống như trao đổi chất, cảm ứng, sinh trưởng, vận động và sinh sản.

2. Kích thước và hình dạng của tế bào

Tế bào có kích thước và hình dạng rất đa dạng. Kích thước tế bào thường được tính bằng micromet (µm), có thể quan sát bằng kính hiển vi. Hình dạng tế bào tùy thuộc vào chức năng của nó, ví dụ như tế bào thần kinh có hình sao, tế bào máu có hình đĩa.

3. Thành phần chính của tế bào

Tế bào gồm ba thành phần chính:

  • Màng tế bào: kiểm soát trao đổi chất giữa trong và ngoài tế bào.
  • Chất tế bào: nơi diễn ra các hoạt động sống.
  • Nhân tế bào hoặc vùng nhân: điều khiển hoạt động của tế bào.

Tế bào thực vật còn có thêm lục lạp để thực hiện chức năng quang hợp.

4. Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của sự sống

Tế bào vừa là đơn vị cấu trúc vì tạo nên cơ thể sống, vừa là đơn vị chức năng vì thực hiện mọi hoạt động sống. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào là cơ sở của sự phát triển và duy trì sự sống.

II. BÀI TẬP ÁP DỤNG

Bài 1.

Quan sát hình cấu tạo tế bào thực vật trong SGK và trả lời:

a) Thành phần nào là màng tế bào?

Hướng dẫn giải: Thành phần (1) là màng tế bào.

b) Thành phần nào điều khiển hoạt động sống của tế bào?

Hướng dẫn giải: Thành phần (3) – nhân tế bào có vai trò điều khiển hoạt động của tế bào.

Bài 2.

Vẽ và chú thích các thành phần chính của tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.

Hướng dẫn giải:

  • Tế bào nhân sơ có: màng tế bào, chất tế bào, vùng nhân.
  • Tế bào nhân thực có: màng tế bào, chất tế bào, nhân tế bào (có màng nhân)
  • Tế bào thực vật còn có thêm lục lạp và thành tế bào.

Bài 3.

Sự sinh sản của tế bào có ý nghĩa gì đối với sinh vật?

Hướng dẫn giải: Sự sinh sản tế bào giúp cơ thể lớn lên, thay thế các tế bào bị tổn thương và đảm bảo duy trì sự sống của sinh vật.