Số lượng học sinh đăng ký môn Lịch sử trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tăng mạnh đang trở thành một trong những điểm đáng chú ý của giáo dục phổ thông hiện nay. Không chỉ vượt lên dẫn đầu trong nhóm các môn tự chọn, Lịch sử còn cho thấy sự thay đổi nhất định trong cách nhìn nhận của học sinh đối với các môn khoa học xã hội. Tuy nhiên, phía sau con số hàng trăm nghìn thí sinh lựa chọn môn học này vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần được nhìn nhận thận trọng, từ định hướng nghề nghiệp, chiến lược xét tuyển đến chất lượng dạy và học trong nhà trường phổ thông.
Sự gia tăng số lượng thí sinh lựa chọn môn Lịch sử phản ánh nhiều chuyển động của giáo dục phổ thông
Theo số liệu đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố, ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn với hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký, môn Lịch sử dẫn đầu trong nhóm các môn tự chọn với hơn 570.800 học sinh lựa chọn. Đứng sau là môn Địa lí với gần 449.000 thí sinh, trong khi nhiều môn thuộc nhóm khoa học tự nhiên có số lượng đăng ký thấp hơn đáng kể.
Theo đánh giá của nhiều giáo viên và chuyên gia giáo dục, sự gia tăng này trước hết cho thấy vị thế của môn Lịch sử trong nhà trường đang có những thay đổi tích cực. Những năm gần đây, nhiều trường đại học mở rộng tổ hợp xét tuyển có sự tham gia của môn Lịch sử như D14 (Ngữ văn – Lịch sử – Tiếng Anh) hay C03 (Toán – Ngữ văn – Lịch sử), qua đó tạo thêm cơ hội cho học sinh có thế mạnh ở nhóm khoa học xã hội. Điều này góp phần giúp môn Lịch sử dần thoát khỏi quan niệm là “môn phụ” như trước đây và có vai trò rõ nét hơn trong định hướng nghề nghiệp cũng như tuyển sinh đại học.
Thầy Hồ Như Hiển, giáo viên Lịch sử Trường THCS – THPT Đông Bắc Ga (Thanh Hóa), cho rằng sự quan tâm ngày càng lớn của xã hội đối với các giá trị lịch sử, bản sắc dân tộc và giáo dục truyền thống cũng đang tác động trực tiếp đến nhận thức của học sinh. Trong bối cảnh nhiều tranh luận từng xuất hiện quanh việc một số trường đại học dự kiến giảm hoặc bỏ xét tuyển khối C00, dư luận xã hội ngày càng nhìn nhận rõ hơn vai trò của các môn khoa học xã hội trong việc hình thành tư duy công dân, bản lĩnh chính trị và nhận thức lịch sử cho thế hệ trẻ.
Bên cạnh yếu tố tuyển sinh, sự đổi mới phương pháp dạy học cũng được xem là nguyên nhân quan trọng khiến môn Lịch sử trở nên hấp dẫn hơn đối với học sinh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, video tư liệu, hình ảnh trực quan, bảo tàng số hay các hoạt động trải nghiệm thực tế đã góp phần làm thay đổi cách tiếp cận môn học vốn từng bị đánh giá là khô khan và nặng tính ghi nhớ. Không ít học sinh hiện nay tiếp cận lịch sử thông qua phim tài liệu, nền tảng số và mạng xã hội, từ đó hình thành sự quan tâm tự nhiên hơn đối với môn học này.
Tâm lý “chọn môn dễ” đặt ra yêu cầu đổi mới sâu hơn đối với việc dạy và học Lịch sử
Dù ghi nhận những tín hiệu tích cực, nhiều ý kiến chuyên môn cho rằng sự gia tăng số lượng học sinh lựa chọn môn Lịch sử chưa thể phản ánh đầy đủ chất lượng và hiệu quả của việc dạy học môn này trong nhà trường phổ thông. Theo thầy Hồ Như Hiển, một bộ phận học sinh lựa chọn Lịch sử không hẳn xuất phát từ sự yêu thích hay nhận thức sâu sắc về giá trị của môn học, mà chủ yếu do tâm lý cho rằng đây là môn “dễ học”, dễ đạt điểm cao hơn so với các môn thuộc nhóm khoa học tự nhiên.
Tâm lý học để phục vụ thi cử và xét tuyển vẫn còn khá phổ biến, dẫn đến thực trạng nhiều học sinh học theo hình thức ghi nhớ ngắn hạn, học mẹo hoặc học tủ thay vì hiểu sâu về bối cảnh lịch sử, nguyên nhân và ý nghĩa của các sự kiện. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm giúp học sinh tiếp cận môn Lịch sử bằng tư duy phân tích và sự hứng thú thực chất thay vì chỉ coi đây là chiến lược lựa chọn môn thi thuận lợi.
Từ góc độ thực tiễn giảng dạy, thầy Hồ Như Hiển cho rằng nhiều giáo viên hiện nay đã chủ động chuyển từ phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều sang hướng phát triển năng lực tư duy, tăng cường liên hệ thực tiễn và khuyến khích học sinh phản biện, tranh luận lịch sử. Tuy nhiên, ở không ít nơi, việc dạy học vẫn còn nặng về yêu cầu ghi nhớ sự kiện, thiếu chiều sâu phân tích và chưa tạo được môi trường học tập kích thích tư duy độc lập của học sinh.
Theo các chuyên gia giáo dục, điều quan trọng không nằm ở số lượng học sinh lựa chọn môn Lịch sử, mà ở khả năng giúp người học hiểu đúng lịch sử dân tộc, hình thành ý thức về cội nguồn, truyền thống và có năng lực nhìn nhận các vấn đề xã hội bằng tư duy khách quan, đa chiều. Đây mới được xem là giá trị cốt lõi và mục tiêu lâu dài của việc dạy học Lịch sử trong bối cảnh giáo dục hiện nay.
Ngoài ra, sự chênh lệch lớn trong lựa chọn các môn thi cũng phản ánh những bất cập kéo dài liên quan đến công tác hướng nghiệp, cấu trúc chương trình phổ thông và cơ chế tuyển sinh đại học. Nếu tình trạng mất cân đối giữa các nhóm môn học tiếp tục kéo dài, nhiều chuyên gia lo ngại điều này có thể ảnh hưởng đến nguồn nhân lực khoa học – kỹ thuật trong tương lai, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
