Bước vào mùa tuyển sinh đại học năm 2026, nhiều thí sinh đứng trước hàng loạt băn khoăn: quy chế tuyển sinh mới giới hạn tối đa 15 nguyện vọng, phương thức xét tuyển ngày càng kết hợp nhiều tiêu chí, trong khi sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) làm dấy lên lo ngại về cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Trong bối cảnh đó, các chuyên gia giáo dục cho rằng thí sinh cần tiếp cận việc chọn ngành và đăng ký xét tuyển theo hướng chiến lược, thay vì tâm lý đăng ký dàn trải như trước đây.
Thay đổi trong quy chế tuyển sinh: Thí sinh cần xây dựng chiến lược nguyện vọng rõ ràng
Theo TS Nguyễn Trung Nhân – Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM – những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh năm 2026 đòi hỏi thí sinh phải thay đổi tư duy đăng ký xét tuyển. Việc giới hạn tối đa 15 nguyện vọng khiến mỗi lựa chọn đều trở nên quan trọng, buộc thí sinh phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa năng lực cá nhân, mức điểm chuẩn của từng ngành và khả năng cạnh tranh tại từng cơ sở đào tạo.
Trong thực tế, nhiều ngành học được đào tạo tại nhiều trường đại học khác nhau nhưng mức điểm chuẩn có thể chênh lệch đáng kể. Nếu không đánh giá đúng tương quan giữa năng lực của bản thân và mặt bằng điểm chuẩn, thí sinh có thể rơi vào tình huống không trúng tuyển bất kỳ nguyện vọng nào. Đặc biệt, đối với những ngành có mức độ cạnh tranh cao tại các trường đại học lớn, cơ hội xét tuyển bổ sung gần như không còn sau đợt tuyển sinh đầu tiên.
Do đó, các chuyên gia khuyến nghị thí sinh nên xây dựng danh sách nguyện vọng theo ba nhóm chính. Nhóm thứ nhất là các nguyện vọng có mức điểm chuẩn cao hơn năng lực dự kiến, đóng vai trò “thử sức”. Nhóm thứ hai gồm các ngành và trường phù hợp với năng lực thực tế, chiếm tỷ trọng lớn trong danh sách đăng ký. Nhóm cuối cùng là các nguyện vọng an toàn, có mức điểm chuẩn thấp hơn một chút so với năng lực dự kiến, nhằm bảo đảm cơ hội trúng tuyển.
Bên cạnh chiến lược sắp xếp nguyện vọng, thí sinh cần chú ý cập nhật đầy đủ thông tin cá nhân và các dữ liệu liên quan đến xét tuyển, như chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực hoặc đánh giá tư duy (nếu có). Mỗi trường đại học có thể đặt ra các yêu cầu riêng đối với từng phương thức xét tuyển, vì vậy việc theo dõi thông tin chính thức từ các cơ sở đào tạo là yếu tố rất quan trọng.
Một xu hướng đáng chú ý trong mùa tuyển sinh năm nay là các phương thức xét tuyển độc lập theo từng tiêu chí riêng lẻ dần thu hẹp. Thay vào đó, nhiều trường áp dụng công thức xét tuyển kết hợp nhiều thành phần điểm, yêu cầu thí sinh có năng lực học tập tương đối đồng đều. Dù vậy, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ vai trò quyết định trong phần lớn công thức xét tuyển.
Theo quy định mới, khi xét tuyển bằng học bạ, nhiều trường yêu cầu sử dụng điểm trung bình của cả 6 học kỳ THPT. Đồng thời, điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển chiếm khoảng một nửa tổng điểm xét tuyển (15/30 điểm), trong đó môn Toán hoặc Ngữ văn bắt buộc phải có trọng số tối thiểu một phần ba. Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị thí sinh cần tập trung đầu tư cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, bởi đây vẫn là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển.
Ngoài ra, chính sách cộng điểm ưu tiên vẫn được duy trì nhưng được kiểm soát chặt chẽ hơn. Tổng điểm ưu tiên và khuyến khích cho mỗi thành phần không vượt quá 1,5 điểm, nhằm hạn chế tình trạng cộng điểm quá nhiều như trước đây. Nếu chứng chỉ ngoại ngữ đã được quy đổi sang thang điểm xét tuyển, thí sinh sẽ không được cộng thêm điểm ưu tiên lần thứ hai. Bên cạnh đó, các trường phải xây dựng bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ theo tối thiểu 5 mức điểm, nhằm bảo đảm sự phân hóa hợp lý giữa các mức điểm khác nhau.
Đối với khối ngành sư phạm, quy định mới yêu cầu thí sinh chỉ được đăng ký các ngành đào tạo giáo viên trong tối đa 5 nguyện vọng đầu tiên. Theo TS Nguyễn Trung Nhân, quy định này thể hiện định hướng nâng cao chất lượng đầu vào đối với ngành đào tạo giáo viên, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho tương lai.
Trí tuệ nhân tạo và lựa chọn ngành học: Công nghệ là công cụ, không phải rào cản
Bên cạnh những thay đổi trong tuyển sinh, một mối quan tâm lớn của nhiều thí sinh hiện nay là tác động của trí tuệ nhân tạo đối với thị trường lao động trong tương lai. Sự phát triển nhanh chóng của AI khiến không ít học sinh lo ngại rằng nhiều ngành nghề có thể bị thay thế.
Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Trung Nhân, AI cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ thay vì một “đối thủ” của con người. Công nghệ có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc, nhưng quá trình sáng tạo, định hướng và kiểm soát vẫn cần đến vai trò của con người.
Ông cho rằng trước đây, việc phát triển một phần mềm có thể mất hàng tháng, nhưng với sự hỗ trợ của AI, thời gian này có thể rút ngắn xuống chỉ còn vài giờ. Dù vậy, những giờ làm việc đó vẫn đòi hỏi tư duy phân tích, khả năng ra quyết định và năng lực sáng tạo của con người. Do đó, AI không làm giảm giá trị của con người mà ngược lại, đặt ra yêu cầu mới về năng lực thích ứng và khả năng làm chủ công nghệ.
Từ góc độ đào tạo giáo viên, TS Huỳnh Trung Phong – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh viên và Phát triển khởi nghiệp, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM – cho biết nhu cầu theo học các ngành sư phạm vẫn duy trì ở mức cao. Trong năm trước, tổng số thí sinh đăng ký nguyện vọng vào khối ngành này đạt hơn 70.000 em, cho thấy sức hút ổn định của lĩnh vực đào tạo giáo viên.
Năm 2026, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM dự kiến tuyển khoảng 5.715 chỉ tiêu, tăng khoảng 10% so với năm 2025. Việc điều chỉnh quy mô tuyển sinh diễn ra song song với quá trình cập nhật chương trình đào tạo theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.
Theo TS Huỳnh Trung Phong, AI khó có thể thay thế hoàn toàn vai trò của giáo viên, bởi giáo dục không chỉ là quá trình truyền đạt kiến thức mà còn bao gồm sự tương tác, truyền cảm hứng và phát triển nhân cách người học. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, giáo viên có thể tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ để nâng cao hiệu quả giảng dạy, thay vì xem đó là yếu tố đe dọa nghề nghiệp.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo không làm mất đi ý nghĩa của việc lựa chọn ngành học mà ngược lại, đặt ra yêu cầu mới về năng lực thích nghi của người học. Đối với thí sinh chuẩn bị bước vào đại học, điều quan trọng không phải là né tránh công nghệ, mà là trang bị nền tảng kiến thức vững chắc, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng sử dụng công nghệ như một công cụ phục vụ cho quá trình học tập và phát triển lâu dài.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
