Mùa tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 được đánh giá có nhiều thay đổi quan trọng trong cơ chế xét tuyển, buộc thí sinh phải chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng. Trong bối cảnh số lượng phương thức tuyển sinh ngày càng đa dạng và hệ thống xét tuyển vận hành hoàn toàn trên nền tảng số, chỉ một sai sót nhỏ trong quá trình sắp xếp nguyện vọng hoặc lựa chọn ngành học cũng có thể khiến thí sinh đánh mất cơ hội vào đúng ngành phù hợp dù sở hữu mức điểm cao. Các chuyên gia cho rằng, thay vì chạy theo “thương hiệu trường” hay xu hướng ngành học nhất thời, thí sinh cần hiểu đúng cơ chế xét tuyển, đánh giá chính xác năng lực bản thân và xây dựng lộ trình đăng ký khoa học, có tính phân tầng rõ ràng.
Nhiều thí sinh điểm cao vẫn trượt đại học vì thiếu hiểu biết về cơ chế xét tuyển
Theo nhận định của các chuyên gia tuyển sinh, một trong những thực trạng phổ biến nhiều năm qua là không ít thí sinh đạt kết quả thi cao nhưng vẫn không trúng tuyển vào ngành học mong muốn. Nguyên nhân chủ yếu không xuất phát từ năng lực học tập mà đến từ việc chưa hiểu đầy đủ nguyên tắc xét tuyển cũng như chưa biết cách sắp xếp nguyện vọng hợp lý.
ThS Đàm Minh Anh, Phó Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, cho biết quy chế tuyển sinh năm 2026 tiếp tục cho phép thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng trên hệ thống xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tuy nhiên, việc có nhiều nguyện vọng không đồng nghĩa cơ hội trúng tuyển sẽ cao hơn nếu thí sinh thiếu chiến lược sắp xếp phù hợp.
Theo phân tích của ông, sai lầm phổ biến nhất hiện nay là nhiều học sinh vẫn ưu tiên chọn trường trước khi xác định ngành học. Không ít thí sinh bị ảnh hưởng bởi danh tiếng, vị trí hoặc thương hiệu của trường đại học mà chưa thực sự cân nhắc năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp lâu dài của bản thân. Thực tế cho thấy có những học sinh có thế mạnh về công nghệ, tư duy logic nhưng lại lựa chọn các ngành kinh tế hoặc quản trị kinh doanh chỉ để được học tại một trường nổi tiếng. Sau một thời gian theo học, nhiều em rơi vào trạng thái thiếu động lực, không phù hợp với chuyên ngành hoặc phải chuyển hướng học tập giữa chừng.
Ngược lại, những thí sinh lựa chọn đúng ngành học phù hợp với năng lực và đam mê cá nhân thường có khả năng phát triển chuyên môn bền vững hơn, đồng thời thích nghi tốt hơn với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động hiện nay. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nền kinh tế liên tục biến động, yếu tố quyết định thành công nghề nghiệp không chỉ nằm ở tên tuổi trường đại học mà còn phụ thuộc lớn vào sự phù hợp giữa người học với ngành nghề được lựa chọn.
Một vấn đề khác cũng thường xuyên xảy ra là thí sinh hiểu sai nguyên tắc hoạt động của hệ thống xét tuyển. Theo cơ chế hiện hành, hệ thống sẽ tự động xác nhận thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện và dừng xét các nguyện vọng phía sau. Điều đó đồng nghĩa với việc thứ tự sắp xếp nguyện vọng đóng vai trò quyết định cuối cùng thí sinh sẽ theo học ngành nào.
PGS.TS Đặng Hữu Mẫn, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Nẵng, cho rằng nhiều học sinh vẫn nhầm tưởng rằng điểm thi cao đồng nghĩa chắc chắn đỗ đại học. Tuy nhiên, nếu lựa chọn sai ngành, sai trường hoặc sắp xếp nguyện vọng thiếu chiến lược, thí sinh hoàn toàn có thể mất cơ hội trúng tuyển dù đạt mức điểm rất cạnh tranh.
Chiến lược đăng ký nguyện vọng trở thành yếu tố quyết định trong mùa tuyển sinh 2026
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng cạnh tranh và dữ liệu xét tuyển được xử lý hoàn toàn bằng hệ thống số, việc xây dựng chiến lược nguyện vọng khoa học quan trọng không kém kết quả thi. Một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là tâm lý đăng ký “an toàn quá mức”. Nhiều thí sinh có học lực tốt nhưng lại không dám đăng ký vào những ngành yêu thích vì lo ngại rủi ro, từ đó tự thu hẹp cơ hội phát triển phù hợp với năng lực thực tế.
Ở chiều ngược lại, cũng có nhiều học sinh quá tự tin và tập trung toàn bộ nguyện vọng vào các ngành “hot” có mức điểm chuẩn cao tương đương nhau. Khi phổ điểm thay đổi hoặc điểm chuẩn tăng nhẹ so với năm trước, nguy cơ trượt toàn bộ nguyện vọng hoàn toàn có thể xảy ra dù điểm thi không thấp.
Các chuyên gia cho rằng thí sinh không nên chỉ tham khảo điểm chuẩn của một năm gần nhất mà cần phân tích xu hướng tuyển sinh trong nhiều năm, mức độ cạnh tranh, biến động chỉ tiêu và sự thay đổi của các phương thức xét tuyển. Điểm chuẩn có thể thay đổi đáng kể tùy thuộc vào số lượng hồ sơ đăng ký, phổ điểm từng năm hoặc nhu cầu nhân lực của thị trường lao động.
Bên cạnh đó, mỗi trường đại học hiện nay đều có những quy định riêng về điều kiện xét tuyển, tiêu chí phụ, chứng chỉ ngoại ngữ, học bạ hoặc yêu cầu kê khai thông tin trên hệ thống riêng của trường. Nếu thí sinh chỉ đăng ký nguyện vọng trên cổng thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhưng không hoàn tất các bước xác nhận theo yêu cầu riêng của trường đại học thì vẫn có thể không đủ điều kiện xét tuyển dù đạt điểm cao. Ngoài ra, những sai sót như quên nộp lệ phí xét tuyển, đăng ký nhầm tổ hợp môn hoặc thao tác chưa hoàn tất trên hệ thống cũng là nguyên nhân khiến nhiều học sinh đánh mất cơ hội trúng tuyển.
Đáng chú ý, mùa tuyển sinh năm 2026 có thêm quy định mới đối với nhóm ngành đào tạo giáo viên. Theo đó, hệ thống chỉ xét tuyển các ngành sư phạm trong phạm vi từ nguyện vọng 1 đến nguyện vọng 5. Điều này đồng nghĩa, nếu thí sinh đặt ngành sư phạm ở vị trí thứ 6 trở đi thì sẽ không được hệ thống xét tuyển, bất kể mức điểm đạt được cao đến đâu.
Để tối ưu cơ hội trúng tuyển, các chuyên gia khuyến nghị thí sinh nên xây dựng danh sách nguyện vọng theo hướng phân tầng. Nhóm đầu tiên là các nguyện vọng “mơ ước”, gồm những ngành hoặc trường yêu thích nhất, có thể cao hơn năng lực dự kiến khoảng 0,5 đến 1 điểm. Nhóm tiếp theo là các nguyện vọng phù hợp với năng lực thực tế và có khả năng trúng tuyển cao hơn. Cuối cùng là nhóm nguyện vọng an toàn nhằm bảo đảm cơ hội vào đại học. Việc phân tầng hợp lý giúp thí sinh vừa có cơ hội thử sức ở những ngành yêu thích, vừa hạn chế nguy cơ trượt toàn bộ nguyện vọng.
Theo các chuyên gia giáo dục, phụ huynh cũng cần thay đổi tư duy trong quá trình đồng hành cùng con ở giai đoạn tuyển sinh. Thay vì đặt nặng yếu tố “trường top” hay chạy theo các ngành học đang thu hút truyền thông, gia đình cần lắng nghe năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp thực sự của học sinh. Thành công nghề nghiệp trong tương lai không chỉ phụ thuộc vào danh tiếng của trường đại học mà còn gắn chặt với khả năng tự học, kỹ năng thích nghi và sự phù hợp giữa người học với ngành nghề được lựa chọn.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
