Bước vào đại học là giai đoạn sinh viên bắt đầu tự chủ hơn trong nhiều quyết định quan trọng, từ tìm chỗ ở, làm thêm, đóng học phí đến xử lý các thủ tục nhập học và quản lý tài khoản cá nhân. Đây cũng là thời điểm các đối tượng lừa đảo dễ lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm, tâm lý vội vàng và nhu cầu ổn định cuộc sống của người trẻ. Những thủ đoạn ngày càng đa dạng, từ phòng trọ giá rẻ, việc làm hấp dẫn đến giả mạo nhà trường, đánh cắp tài khoản hay lôi kéo vào các nhóm không rõ nguồn gốc, đòi hỏi tân sinh viên phải hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân.
Những chiếc bẫy núp bóng nhu cầu thiết yếu của tân sinh viên
Trong những ngày đầu nhập học, nhu cầu tìm chỗ ở thường tăng mạnh, đặc biệt với sinh viên từ các tỉnh, thành khác đến học tập. Đây cũng là một trong những hoàn cảnh dễ phát sinh lừa đảo nhất. Các đối tượng thường đăng tải thông tin về những phòng trọ có vị trí thuận lợi, hình ảnh đẹp, đầy đủ tiện nghi nhưng mức giá thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung để thu hút sự chú ý.
Kịch bản thường được xây dựng khá thuyết phục. Người đăng có thể tự nhận là chủ nhà hoặc môi giới, trao đổi nhanh chóng và tạo cảm giác căn phòng đang có nhiều người quan tâm. Sau đó, sinh viên được yêu cầu chuyển một khoản tiền để “giữ chỗ” trước khi kịp kiểm tra kỹ tình trạng căn nhà hoặc thông tin của người cho thuê. Khi tiền đã được chuyển, người thuê có thể bị chặn liên lạc hoặc phát hiện địa chỉ được cung cấp không có thật. Một số trường hợp còn diễn ra dưới hình thức tìm người ở ghép. Đối tượng tiếp cận, tạo lòng tin, sau đó lợi dụng cơ hội sinh hoạt chung để lấy cắp tài sản.
Theo PGS.TS Phạm Thanh Huyền, Trưởng Ban Công tác sinh viên, Đại học Bách khoa Hà Nội, nguyên tắc quan trọng khi tìm chỗ ở là không chuyển tiền đặt cọc chỉ dựa trên thông tin được đăng tải trên mạng. Sinh viên cần trực tiếp kiểm tra phòng, xác minh danh tính người cho thuê, xem xét các giấy tờ liên quan và đọc kỹ hợp đồng trước khi thanh toán. Thông tin về ký túc xá hoặc nhà trọ cũng nên được ưu tiên tìm kiếm qua kênh chính thức của trường, cộng đồng sinh viên đáng tin cậy hoặc người quen giới thiệu.
Bên cạnh chỗ ở, việc làm thêm cũng là một lĩnh vực thường xuyên bị khai thác. Những lời quảng cáo như “việc nhẹ, lương cao”, “không cần kinh nghiệm”, “làm vài giờ mỗi ngày” hoặc cộng tác viên trực tuyến với thu nhập hấp dẫn có thể đánh trúng tâm lý muốn chủ động tài chính của sinh viên. Sau khi liên hệ, nạn nhân có thể được yêu cầu đóng phí hồ sơ, phí đồng phục, tiền đặt cọc, mua sản phẩm hoặc thực hiện các khoản thanh toán với lý do phục vụ công việc. Trong một số trường hợp, sau khi nhận tiền, đơn vị tuyển dụng biến mất. Ở những trường hợp khác, sinh viên tiếp tục bị dẫn dắt vào các nhiệm vụ hoặc hình thức kinh doanh không minh bạch.
Một biến tướng khác là các lời mời đầu tư hoặc tham gia kinh doanh với cam kết thu nhập cao trong thời gian ngắn. Phía sau những lời quảng cáo hấp dẫn có thể là yêu cầu mua hàng, đóng tiền hoặc lôi kéo thêm người vào hệ thống. Điểm đáng lưu ý là một công việc hợp pháp thông thường không yêu cầu ứng viên phải trả tiền để được tuyển dụng. Vì vậy, trước khi nhận việc, sinh viên cần xác minh tên doanh nghiệp, địa chỉ, website chính thức, thông tin tuyển dụng và ưu tiên các cơ hội được giới thiệu qua nhà trường, Đoàn Thanh niên hoặc Hội Sinh viên.
Một nhóm thủ đoạn khác nguy hiểm hơn là giả mạo tổ chức hoặc cán bộ của trường đại học. Các đối tượng có thể thiết lập fanpage, website hoặc tài khoản mạng xã hội sử dụng logo, hình ảnh và cách trình bày tương tự kênh chính thức để tạo lòng tin. Thậm chí, người lừa đảo có thể tự xưng là cán bộ nhà trường, gửi thông báo về học phí, ký túc xá hoặc thủ tục nhập học, sau đó yêu cầu sinh viên cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền vào một tài khoản riêng.
Trong trường hợp này, việc một trang thông tin “trông rất giống thật” không đồng nghĩa với việc thông tin đó đáng tin cậy. Sinh viên cần chủ động truy cập website hoặc fanpage chính thức của trường để đối chiếu. Với các khoản học phí, lệ phí hay tiền ký túc xá, việc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân được gửi qua tin nhắn cần được đặc biệt cảnh giác. Khi có nghi ngờ, cách an toàn nhất là liên hệ trực tiếp với Ban Công tác sinh viên hoặc đơn vị phụ trách của trường. Sinh viên cũng không nên cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân chỉ vì người gửi tự giới thiệu là cán bộ nhà trường.
Giữ an toàn trong không gian số và trước những lời mời thiếu minh bạch
Nếu các chiêu trò lừa đảo truyền thống thường khai thác nhu cầu về tiền bạc và chỗ ở, không gian mạng lại mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận sinh viên. Một tài khoản giả danh bạn bè có thể gửi tin nhắn với nội dung vay tiền gấp, nhờ nạp thẻ hoặc yêu cầu hỗ trợ tài chính. Một đường link tưởng như bình thường có thể dẫn đến trang đăng nhập giả mạo nhằm đánh cắp mật khẩu hoặc quyền truy cập tài khoản.
Vì vậy, khi nhận được yêu cầu bất thường, sinh viên không nên chỉ dựa vào tên hoặc ảnh đại diện của tài khoản gửi tin. Việc gọi điện trực tiếp hoặc xác minh qua một kênh độc lập là cần thiết trước khi thực hiện giao dịch. Bên cạnh đó, sinh viên nên bật xác thực hai yếu tố cho email, mạng xã hội và những tài khoản quan trọng; hạn chế nhấp vào các đường link không rõ nguồn gốc và không cài đặt ứng dụng từ những nền tảng không chính thức. Đây là những biện pháp cơ bản nhưng có thể giảm đáng kể nguy cơ mất tài khoản và dữ liệu cá nhân.
Ngay cả những lời mời được gắn nhãn “miễn phí” cũng cần được xem xét thận trọng. Một khóa học có thể được quảng bá hoàn toàn miễn phí ở giai đoạn đầu, nhưng sau đó phát sinh các khoản như phí tài liệu, thuê địa điểm hoặc phí xác nhận. Khi một chương trình liên tục yêu cầu thanh toán ngoài thông tin ban đầu, sinh viên nên tạm dừng và kiểm tra lại nguồn tổ chức.
Không chỉ khai thác nhu cầu tài chính, một số thủ đoạn còn đánh vào lòng tốt hoặc nhu cầu tìm kiếm cộng đồng của sinh viên. Các tài khoản giả danh tổ chức từ thiện có thể kêu gọi quyên góp, trong khi những nhóm không chính thống có thể lôi kéo người trẻ bằng những lời hứa về lợi ích vật chất, sự “cứu rỗi” hoặc một tương lai tốt đẹp hơn.
Trong những trường hợp này, việc tham khảo thông tin từ nhà trường, gia đình, thầy cô hoặc những tổ chức uy tín có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu một hội nhóm yêu cầu nộp tiền, cung cấp thông tin cá nhân hoặc khuyến khích người tham gia từ bỏ việc học, đó là những dấu hiệu cần được xem xét nghiêm túc.
Một đặc điểm chung của nhiều hình thức lừa đảo là tạo ra cảm giác khẩn cấp. Những thông điệp như “chuyển ngay để giữ chỗ”, “nộp ngay để không mất suất”, “xác nhận trong vài phút” hay “không thanh toán sẽ bị hủy” đều nhằm rút ngắn thời gian suy nghĩ của nạn nhân. Khi bị đặt vào trạng thái vội vàng, người nhận thông tin dễ bỏ qua những bước kiểm chứng cơ bản và đưa ra quyết định theo cảm xúc. Chính vì vậy, một trong những nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả nhất là không chuyển tiền ngay khi đang bị thúc ép.
Trước mọi yêu cầu liên quan đến tiền bạc hoặc thông tin cá nhân, sinh viên cần dành thời gian kiểm tra nguồn gửi, xác minh qua các kênh chính thức và tham khảo ý kiến từ người có kinh nghiệm nếu cần. Trong trường hợp nghi ngờ mình đã trở thành nạn nhân của lừa đảo hoặc đã chuyển tiền cho đối tượng đáng ngờ, sinh viên cần thông báo sớm cho gia đình, nhà trường và cơ quan công an địa phương. Nếu sự việc liên quan đến tài khoản ngân hàng, cần liên hệ ngân hàng càng sớm càng tốt để được hướng dẫn các bước xử lý phù hợp.
Trong môi trường đại học, tự lập không chỉ là khả năng quản lý việc học hay chi tiêu cá nhân mà còn bao gồm năng lực đánh giá rủi ro và tự bảo vệ mình trước những thông tin thiếu minh bạch. Khi các thủ đoạn lừa đảo ngày càng được ngụy trang tinh vi, sự thận trọng, kỹ năng xác minh và thói quen không ra quyết định trong trạng thái vội vàng sẽ trở thành những “hàng rào” quan trọng giúp tân sinh viên bước vào cuộc sống đại học an toàn hơn.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
