Năm học 2026–2027 đánh dấu một thay đổi quan trọng trong tổ chức dạy học khi học sinh trên cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn, xuất bản và phát hành. Cùng với quá trình tập huấn giáo viên, chuẩn bị nguồn sách và hoàn thiện hệ thống phân phối, nhiều địa phương đã chủ động triển khai chính sách hỗ trợ hoặc miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn – trả, tạo tiền đề để thực hiện mục tiêu miễn phí sách giáo khoa trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2029–2030.
Hoàn tất tập huấn giáo viên, bảo đảm sách đến trường trước năm học mới
Sau giai đoạn 2020–2025 triển khai đồng thời nhiều bộ sách giáo khoa, năm học 2026–2027 mở ra một chu trình mới khi các địa phương chuyển sang sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành. Việc thay đổi này đòi hỏi công tác chuẩn bị phải được tiến hành đồng bộ, từ rà soát nội dung, in ấn, vận chuyển đến tổ chức tập huấn cho đội ngũ giáo viên.
Theo đại diện Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, hoạt động tập huấn sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất đang được triển khai đúng kế hoạch và dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 7. Mỗi môn học hoặc hoạt động giáo dục ở từng khối lớp được tổ chức tập huấn qua hai đợt trong tháng 6 và tháng 7, giúp giáo viên có thời gian nghiên cứu cấu trúc sách, yêu cầu bài học và phương pháp tổ chức dạy học trước khi bước vào năm học mới.
Bộ sách được lựa chọn sử dụng thống nhất là “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Trong giai đoạn thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa, bộ sách này đã được sử dụng rộng rãi tại nhiều địa phương và Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng từng tổ chức các chương trình tập huấn cho đội ngũ giáo viên. Vì vậy, số lượng giáo viên phải tiếp cận hoàn toàn mới với nội dung và cấu trúc sách không quá lớn.
Dù trước đây sử dụng bộ sách nào, giáo viên vẫn tổ chức dạy học, kiểm tra và đánh giá học sinh trên cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Do đó, việc thống nhất sách giáo khoa chủ yếu tạo ra sự đồng bộ về học liệu, nội dung trình bày và cách tổ chức các chủ đề, trong khi mục tiêu giáo dục, yêu cầu cần đạt và định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh vẫn được duy trì.
Để đáp ứng nhu cầu học tập của hơn 19 triệu học sinh phổ thông, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã triển khai công tác chuẩn bị từ cuối năm 2025, ngay sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quyết định về bộ sách giáo khoa thống nhất. Các khâu khảo sát nhu cầu, xây dựng kế hoạch sản xuất, đấu thầu dịch vụ in ấn, vận chuyển và phát hành được tiến hành sớm nhằm hạn chế nguy cơ thiếu sách vào thời điểm đầu năm học.
Ông Nguyễn Tiến Thanh, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, cho biết đơn vị đã rà soát, chỉnh lý và cập nhật nội dung sách giáo khoa theo yêu cầu của Hội đồng quốc gia thẩm định và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sách đáp ứng yêu cầu chuyên môn, phù hợp với chương trình hiện hành và sẵn sàng phục vụ năm học 2026–2027.
Các đơn vị phát hành được yêu cầu chủ động khảo sát nhu cầu thực tế tại từng khu vực, dự báo số lượng học sinh và xây dựng kế hoạch đặt hàng từ sớm. Cách làm này giúp nhà xuất bản có đủ thời gian bố trí sản xuất, lựa chọn đơn vị in, tổ chức vận chuyển và phân phối sách đến các địa phương trước ngày 15/8, hạn chế tình trạng thiếu sách cục bộ.
Tính đến ngày 20/7, tỷ lệ sách giáo khoa được nhập kho đã vượt 99%, trong khi tỷ lệ phát hành đến các địa phương đạt hơn 85,2%. Trong năm học 2026–2027, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam dự kiến phát hành khoảng 204,47 triệu bản sách giáo khoa và 37,32 triệu bản sách bài tập.
Quy mô phát hành lớn đòi hỏi các sở giáo dục và đào tạo phải phối hợp chặt chẽ trong việc dự báo nhu cầu. Trước mắt, các địa phương cần ổn định tình hình sử dụng sách trong năm học 2026–2027, đồng thời xây dựng kế hoạch cụ thể cho năm học tiếp theo để nhà xuất bản chủ động về số lượng, chủng loại và tiến độ phát hành.
Dự báo thiếu chính xác có thể dẫn đến tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, làm phát sinh chi phí lưu kho, đọng vốn và lãng phí nguồn lực. Do đó, nhu cầu sách cần được xác định dựa trên số học sinh thực tế, biến động dân cư, quy mô tuyển sinh và lượng sách có khả năng tái sử dụng tại từng cơ sở giáo dục.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng đang triển khai kế hoạch in bổ sung một lượng sách dự phòng nhằm ứng phó với thiên tai, lũ lụt, biến động dân số và tình trạng tăng học sinh cục bộ. Đây là giải pháp cần thiết để bảo đảm an toàn, an ninh sách giáo khoa và duy trì liên tục hoạt động dạy học trong các tình huống phát sinh.
Hệ thống phân phối được tổ chức từ các chi nhánh và công ty phát hành tại miền Bắc, miền Trung, miền Nam và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, sau đó kết nối với các công ty sách – thiết bị giáo dục địa phương và cơ sở giáo dục. Bên cạnh các cửa hàng truyền thống, kênh bán trực tuyến cũng được mở rộng để phụ huynh và học sinh có thêm phương thức tiếp cận sách thuận tiện.
Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc được kỳ vọng tạo thuận lợi cho công tác tập huấn, kiểm tra, đánh giá và chia sẻ học liệu giữa các địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai vẫn phụ thuộc vào năng lực tổ chức của từng địa phương, mức độ chủ động của các trường và khả năng bảo đảm sách đến tay học sinh trước khi năm học bắt đầu.
Mô hình mượn – trả mở đường cho chính sách miễn phí sách giáo khoa toàn quốc
Song song với việc chuẩn bị sách cho năm học mới, nhiều địa phương đã triển khai chính sách hỗ trợ sách giáo khoa bằng ngân sách nhà nước hoặc nguồn lực xã hội hóa. Phần lớn chương trình được thực hiện theo mô hình thư viện dùng chung, trong đó học sinh được mượn sách vào đầu năm học và hoàn trả sau khi kết thúc chương trình.
TP.HCM là một trong những địa phương có quy mô hỗ trợ lớn khi dự kiến áp dụng chính sách sách giáo khoa cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12. Học sinh sử dụng sách theo hình thức mượn – trả hằng năm, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 567 tỷ đồng. Mô hình này giúp giảm chi phí đầu năm học cho gia đình, đồng thời hình thành nguồn sách dùng chung có thể tái sử dụng qua nhiều khóa học.
Quảng Ninh cũng triển khai chính sách hỗ trợ toàn bộ học sinh phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12. Sách được quản lý thông qua hệ thống thư viện nhà trường và luân chuyển theo từng năm học. Cách tổ chức này không chỉ bảo đảm học sinh có đủ học liệu mà còn giúp địa phương quản lý tập trung, kiểm kê và bảo quản sách hiệu quả hơn.
Tại thành phố Huế, chương trình miễn phí sách giáo khoa được áp dụng rộng rãi cho các khối lớp từ lớp 1 đến lớp 12. Học sinh nhận sách từ thư viện vào đầu năm và hoàn trả sau khi hoàn thành chương trình học. Việc thực hiện đồng bộ ở tất cả các cấp học cho thấy chính sách hỗ trợ sách giáo khoa đang dần trở thành một bộ phận của chính sách an sinh giáo dục địa phương.
Tỉnh Cà Mau trước mắt tập trung nguồn lực hỗ trợ miễn phí sách giáo khoa cho học sinh tiểu học. Đây là nhóm học sinh có nhu cầu sử dụng sách lớn và phụ huynh thường phải mua mới nhiều đầu sách mỗi năm. Chính sách được triển khai thông qua thư viện trường học, giúp từng bước tạo lập kho sách phục vụ lâu dài.
Tại xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 được tiếp cận sách giáo khoa miễn phí theo hình thức mượn – trả. Trong khi đó, phường Đồng Xoài thuộc Đồng Nai triển khai hỗ trợ cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 10, còn xã Bù Đăng áp dụng với học sinh từ lớp 1 đến lớp 9. Hai địa phương này xây dựng thư viện sách giáo khoa dùng chung để học sinh chủ động khai thác và sử dụng.
Sự khác nhau về phạm vi hỗ trợ phản ánh điều kiện ngân sách, quy mô học sinh và khả năng huy động nguồn lực của từng địa phương. Dù mức độ triển khai chưa đồng đều, các mô hình ban đầu đều hướng đến mục tiêu giảm gánh nặng chi phí cho gia đình và nâng cao khả năng tiếp cận học liệu của học sinh.
Cơ sở pháp lý quan trọng cho chính sách này là Nghị định số 271/2026 của Chính phủ về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông, đồng thời miễn học phí và giáo trình môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.
Theo quy định, sách giáo khoa miễn phí được tổ chức chủ yếu theo hình thức mượn – trả để có thể tái sử dụng trong nhiều năm. Các địa phương phải ưu tiên tận dụng tối đa lượng sách hiện có, đồng thời điều chuyển sách thông qua cơ chế liên thông thư viện giữa các trường trên cùng địa bàn trước khi quyết định mua mới.
Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực lên ngân sách nhà nước, hạn chế tình trạng mua sắm trùng lặp và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công. Việc tái sử dụng sách còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm lượng giấy tiêu thụ và từng bước hình thành ý thức giữ gìn tài sản chung trong học sinh.
Theo mô hình dự kiến, vào đầu năm học hoặc đầu mỗi học kỳ, mỗi học sinh được mượn một bộ sách đầy đủ cho các môn học và hoạt động giáo dục tương ứng với chương trình của lớp. Sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ, học sinh có trách nhiệm hoàn trả sách cho thư viện nhà trường để kiểm kê, bảo quản và tiếp tục phục vụ khóa học sau.
Việc triển khai mượn – trả đòi hỏi các trường phải xây dựng quy trình quản lý chặt chẽ, từ đánh mã sách, lập hồ sơ mượn đến kiểm tra tình trạng sách khi hoàn trả. Nhà trường cũng cần hướng dẫn học sinh sử dụng, bao bọc và bảo quản sách đúng cách nhằm kéo dài thời gian khai thác.
Chính phủ đặt mục tiêu từ năm học 2029–2030, tất cả học sinh phổ thông trên toàn quốc được sử dụng sách giáo khoa miễn phí. Khi chính sách này được thực hiện đồng bộ với miễn học phí từ lớp 1 đến lớp 12, chi phí học tập trực tiếp của các gia đình sẽ tiếp tục được giảm đáng kể.
Các địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc huy động nguồn xã hội hóa được khuyến khích triển khai miễn phí sách giáo khoa sớm hơn lộ trình chung. Nguồn lực cần được ưu tiên cho khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và những địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Việc ưu tiên các khu vực yếu thế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài chính mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền. Đối với nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, chi phí mua một bộ sách mới cho mỗi năm học vẫn là khoản đáng kể, nhất là khi trong gia đình có nhiều con cùng đi học.
Tuy nhiên, để chính sách miễn phí sách giáo khoa phát huy hiệu quả lâu dài, các địa phương cần tính toán đầy đủ chi phí mua sắm, bảo quản, sửa chữa, bổ sung và thay thế sách hư hỏng. Nếu chỉ chú trọng mua sách trong năm đầu mà chưa xây dựng cơ chế vận hành bền vững, thư viện có thể nhanh chóng thiếu sách hoặc sách không còn bảo đảm chất lượng sử dụng.
Bên cạnh nguồn ngân sách, trách nhiệm của nhà trường, phụ huynh và học sinh cũng giữ vai trò quan trọng. Nhà trường cần quản lý minh bạch, phụ huynh phối hợp nhắc nhở, còn học sinh phải hình thành thói quen giữ gìn sách như một tài sản chung được chuyển giao cho các khóa sau.
Từ việc thống nhất bộ sách giáo khoa trong năm học 2026–2027 đến mục tiêu miễn phí trên toàn quốc vào năm học 2029–2030, chính sách sách giáo khoa đang chuyển từ cách tiếp cận dựa chủ yếu vào việc từng gia đình tự mua sang mô hình Nhà nước, nhà trường và xã hội cùng chia sẻ trách nhiệm. Nếu được tổ chức khoa học, mô hình này sẽ không chỉ giảm chi phí học tập mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục và góp phần xây dựng một hệ thống giáo dục công bằng, bền vững hơn.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
