Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025 vừa qua đã để lại nhiều cảm xúc trái chiều khi không ít thí sinh cảm thấy choáng ngợp, đặc biệt ở hai môn Toán và tiếng Anh. Không chỉ vì độ khó, việc sốc trước đề thi còn đến từ những nguyên nhân sâu xa hơn, liên quan đến thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ Gen Z hiện nay.
Khi não quen “video ngắn” gặp đề thi dài
Theo thạc sĩ Phạm Công Nhật – giảng viên Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP.HCM), một nguyên nhân ít ai ngờ đến lại đến từ chính thói quen tiêu thụ nội dung trên mạng xã hội của học sinh hiện nay. Các nền tảng như TikTok, YouTube Shorts, Reels khiến người trẻ quen với những video ngắn 15–30 giây, nội dung dễ hiểu, giải trí, không cần tư duy sâu. Dần dần, điều này ảnh hưởng đến khả năng tập trung, vận động trí óc và xử lý thông tin, những kỹ năng cực kỳ cần thiết khi đối diện với đề thi dài, phức tạp.
Thạc sĩ Châu Thế Hữu (Trường ĐH Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM) nhận định thêm rằng đề tiếng Anh năm nay có mật độ chữ dày, từ vựng lạ, khiến nhiều thí sinh dễ lúng túng. Một phần do chưa quen với cấu trúc đề mới, phần khác vì kỳ vọng sai lệch rằng nội dung sẽ “ngắn – dễ – vừa đủ”. Trong khi đó, đề thi hiện nay ngày càng hướng tới kiểm tra khả năng xử lý tình huống thực tiễn, phản biện và tư duy tổng hợp.
Thầy Đỗ Đức Anh (THPT Bùi Thị Xuân, TP.HCM) cho rằng sự thay đổi trong cấu trúc đề thi, nhất là phần câu hỏi mở, yêu cầu tư duy linh hoạt, không chỉ đánh đố kiến thức mà còn là “bài test” về kỹ năng và tâm lý. Khi quen với cách học “học thuộc – luyện đề mẫu”, nhiều học sinh sẽ thấy như “lạc vào trận địa xa lạ” khi gặp đề thi mới. Cộng với tâm lý nhạy cảm, dễ mất bình tĩnh – hiện tượng “tua nhanh – chán nhanh – lướt nhanh” trở thành một điểm yếu rõ rệt của Gen Z trong các kỳ thi quan trọng.
Tái thiết kỹ năng học tập từ hôm nay
Từ năm 2025, xu hướng ra đề thi theo hướng “học để hiểu – học để vận dụng” sẽ tiếp tục được mở rộng. Điều này không chỉ là bước chuyển tích cực của giáo dục, mà còn đặt ra bài toán cần giải cho cả giáo viên và học sinh.
Về phía người dạy, cần từ bỏ mô hình truyền đạt một chiều để chuyển sang khơi gợi tư duy, phản biện và dẫn dắt học sinh khám phá vấn đề. Trong khi đó, học sinh cần rèn lại các kỹ năng đọc hiểu chuyên sâu, phân tích – phản biện, khả năng tự học và mở rộng vốn sống. Việc sống “quá nhiều” trong không gian ảo có thể khiến học sinh bị đứt kết nối với các vấn đề xã hội, môi trường, đạo đức – vốn là chất liệu quan trọng trong đề thi hiện nay.
Thay vì chỉ học để thi, học sinh cần học để hiểu và sống, đây là bước chuẩn bị lâu dài để không chỉ vượt qua các đề thi mới, mà còn thích nghi tốt hơn với xã hội thực tế sau này.
Không có kỳ thi nào là dễ với những người chỉ ôn để “vừa đủ” vượt qua. Trong bối cảnh đề thi ngày càng mang tính thực tiễn và tư duy, việc rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, phản biện, tăng cường trải nghiệm thực tế và đặc biệt là giảm lệ thuộc vào mạng xã hội chính là chìa khóa để học sinh không còn thấy “sốc” trước bất kỳ đề thi nào. Giáo viên và phụ huynh, thay vì chỉ nhấn mạnh điểm số, cần cùng học sinh kiến tạo lại cách học, cách sống và cách tiếp cận thông tin ngay từ hôm nay.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
