Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học dự kiến áp dụng từ năm 2027 đang thu hút sự quan tâm của học sinh lớp 12, phụ huynh và các trường phổ thông. Những đề xuất liên quan đến việc thu gọn phương thức xét tuyển, giới hạn số phương thức áp dụng cho mỗi ngành và điều chỉnh cách ghi nhận chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hoặc thành tích học sinh giỏi khiến nhiều thí sinh phải cân nhắc lại chiến lược ôn tập. Trong khi chờ quy định chính thức, phần lớn học sinh lựa chọn giữ vững mục tiêu học tập, đồng thời chuẩn bị nhiều phương án xét tuyển phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.

Học sinh cuối cấp chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học mới
Học sinh cuối cấp chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học mới

Thí sinh cân nhắc giá trị của chứng chỉ và thành tích cá nhân

Theo dự thảo do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố, danh mục mã số phương thức xét tuyển đại học có thể được điều chỉnh từ 19 xuống còn 11. Mỗi ngành đào tạo cũng được đề xuất sử dụng tối đa ba phương thức xét tuyển, thay vì năm phương thức như quy định trước đó. Đáng chú ý, dự thảo nêu định hướng không cộng điểm ưu tiên đối với một số chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, trong đó có IELTS, hoặc thành tích học sinh giỏi khi xét tuyển đại học từ năm 2027.

Thông tin này tạo ra nhiều băn khoăn đối với học sinh cuối cấp, nhất là những em đã đầu tư thời gian, công sức và chi phí để chuẩn bị chứng chỉ từ sớm. Tại lớp 12D1, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, Thành Vinh, Nghệ An, phần lớn học sinh đã có IELTS hoặc những chứng chỉ quốc tế khác. Là lớp chọn khối D, các em từ lâu xem ngoại ngữ là một trong những lợi thế quan trọng khi xây dựng hồ sơ xét tuyển vào các trường đại học có tính cạnh tranh cao.

Võ Hoàng, học sinh của lớp, cho biết em đặt mục tiêu theo học tại Đại học Kinh tế Quốc dân hoặc Đại học Luật Hà Nội. Cuối tháng 8, Hoàng đạt IELTS 7.0 nhưng vẫn có ý định thi lại để nâng cao cơ hội xét tuyển. Tuy nhiên, trước khả năng thay đổi chính sách, nam sinh đang cân nhắc việc tiếp tục đầu tư cho lần thi tiếp theo. Theo Hoàng, quá trình ôn luyện IELTS bắt đầu từ sớm và gia đình đã dành khoản chi phí đáng kể cho việc học, thi chứng chỉ. Vì vậy, nhiều học sinh mong muốn sớm có quyết định chính thức để chủ động lựa chọn hướng đi phù hợp.

Cùng lớp với Hoàng, Khánh Chi đã đạt IELTS 7.0 từ năm lớp 9 và tiếp tục chuẩn bị cho kỳ thi SAT với định hướng vào Đại học Ngoại thương. Nữ sinh cho rằng việc sở hữu các chứng chỉ quốc tế không chỉ là kết quả của năng lực mà còn là quá trình kiên trì tích lũy trong nhiều năm. Khi chính sách tuyển sinh có khả năng thay đổi, điều học sinh mong đợi không phải là giữ nguyên mọi ưu tiên, mà là một lộ trình đủ rõ ràng để những kế hoạch đã được xây dựng trong suốt thời gian học THPT không bị đảo lộn đột ngột.

Cô Nguyễn Thị Sắc, giáo viên chủ nhiệm lớp 12D1, cho biết học sinh trong lớp phần lớn đã có sự chuẩn bị từ những năm đầu cấp. Theo cô, điều chỉnh phương thức tuyển sinh nhằm hướng đến sự công bằng giữa các nhóm thí sinh là cần thiết. Tuy nhiên, việc triển khai chính sách cần tính đến đặc điểm của học sinh lớp 12, bởi các em đã định hướng tổ hợp môn, lựa chọn kỳ thi và đầu tư cho hồ sơ xét tuyển trong khoảng hai đến ba năm. Nếu quy định thay đổi trong thời gian quá ngắn, áp lực tâm lý và sự bị động của học sinh có thể gia tăng.

Không chỉ chứng chỉ ngoại ngữ, các thành tích học tập và kết quả thi học sinh giỏi cũng là nội dung được nhiều thí sinh quan tâm. Nguyễn Hải Long, học sinh lớp 12A1, thành viên đội tuyển Tin học của Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, đang đặt mục tiêu đạt giải cao trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh Nghệ An. Long dự kiến sử dụng thành tích này để đăng ký xét tuyển tài năng vào Đại học Bách khoa Hà Nội, đặc biệt đối với các ngành công nghệ và kỹ thuật.

Dù vậy, nam sinh không đặt toàn bộ kỳ vọng vào một phương thức duy nhất. Bên cạnh kỳ thi học sinh giỏi, Long vẫn chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và cân nhắc tham gia kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội để mở rộng lựa chọn vào các nhóm ngành kinh tế hoặc công nghệ. Cách tiếp cận này cho thấy học sinh ngày càng có ý thức xây dựng phương án dự phòng, nhưng cũng cần biết lựa chọn các kỳ thi phù hợp để tránh phân tán thời gian và sức lực trong năm học cuối cấp.

Đậu Đức Sơn, học sinh lớp 12A1 và là thành viên đội tuyển Vật lí của trường, cũng đang tập trung cho kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh. Với Sơn, việc học Vật lí trước hết xuất phát từ niềm yêu thích môn học và mong muốn thử sức ở sân chơi chuyên môn. Em cho rằng kết quả xét tuyển đại học phải là sự tổng hợp của quá trình học tập, rèn luyện lâu dài, thay vì chỉ phụ thuộc vào một chứng chỉ hay một vài điểm ưu tiên. Sau khi hoàn thành các kỳ thi riêng trong học kỳ I, Sơn dự kiến dành học kỳ II để tập trung chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Cần lộ trình chuyển tiếp rõ ràng và định hướng học tập bền vững

Từ thực tế của học sinh cuối cấp, nhiều giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục đồng tình với việc đổi mới tuyển sinh, song nhấn mạnh yêu cầu về tính ổn định, minh bạch và lộ trình áp dụng phù hợp. Thầy Lê Xuân Sơn, Trường THPT chuyên Đại học Vinh, cho rằng việc lựa chọn phương thức tuyển sinh cần dựa trên dữ liệu thực tế, bảo đảm sự công bằng tương đối giữa các nhóm thí sinh ở những điều kiện học tập khác nhau.

Theo thầy Sơn, các trường đại học ngày càng sử dụng đa dạng kết quả của các kỳ thi riêng, trong khi học sinh chỉ dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT có thể gặp hạn chế về cơ hội xét tuyển vào một số ngành hoặc trường có mức độ cạnh tranh cao. Tuy nhiên, việc ghi nhận các chứng chỉ ngoại ngữ, thành tích học sinh giỏi hay kết quả kỳ thi đánh giá năng lực cần được xem xét ở mức độ hợp lý. Không nên mặc định rằng một chứng chỉ IELTS cao có thể bảo đảm cơ hội vào đại học, nhưng cũng không nên phủ nhận hoàn toàn giá trị của quá trình nỗ lực mà học sinh đã đầu tư.

Vấn đề đặt ra là cần có cơ chế quy đổi và mức độ ưu tiên rõ ràng, thống nhất giữa các cơ sở đào tạo. Khi thông tin tuyển sinh giữa các trường quá khác biệt, học sinh và phụ huynh có thể gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch dài hạn. Một khung nguyên tắc chung sẽ giúp thí sinh hiểu rõ kết quả nào được ghi nhận, được sử dụng theo cách nào và cần chuẩn bị ra sao để đáp ứng yêu cầu của từng ngành học.

Nhiều ý kiến cũng đề xuất khoảng thời gian chuyển tiếp ít nhất ba năm, tương ứng với chu kỳ học tập ở bậc THPT. Trong ba năm này, học sinh lựa chọn môn học, xác định tổ hợp xét tuyển, tham gia các đội tuyển và đầu tư cho những chứng chỉ cần thiết dựa trên quy định hiện hành. Nếu thay đổi chính sách được áp dụng quá nhanh, kế hoạch của các em có thể bị xáo trộn, đặc biệt đối với những học sinh đã bước vào năm cuối cấp.

Ông Phan Trọng Đông, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Xuân Ôn, Diễn Châu, Nghệ An, cho rằng quy chế tuyển sinh cần đặt yêu cầu công bằng đối với thí sinh lên hàng đầu. Công tác hướng nghiệp và lựa chọn môn học tự chọn thường bắt đầu từ khi học sinh vào lớp 10, vì vậy mọi thay đổi lớn cần được công bố sớm, giải thích rõ và có thời gian để nhà trường, phụ huynh cùng học sinh thích ứng.

Theo ông Đông, việc quy đổi điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ hoặc thành tích học sinh giỏi, nếu được áp dụng, cần bảo đảm tính thống nhất và hạn chế chênh lệch giữa các cơ sở đào tạo. Đây là yếu tố quan trọng để học sinh có thể đánh giá đúng giá trị của từng kết quả và đầu tư công sức một cách hợp lý.

Trong khi chờ quyết định chính thức, học sinh lớp 12 cần duy trì sự bình tĩnh và ưu tiên xây dựng năng lực học tập cốt lõi. Chứng chỉ, giải thưởng hay kết quả các kỳ thi riêng có thể tạo thêm cơ hội, nhưng nền tảng kiến thức vững, kỹ năng tự học và sự chuẩn bị có định hướng vẫn là yếu tố quyết định. Chủ động cập nhật thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, đề án tuyển sinh của từng trường đại học và giáo viên tư vấn sẽ giúp học sinh lựa chọn được con đường phù hợp, thay vì bị cuốn vào tâm lý lo lắng trước những thay đổi dự kiến.

Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:

– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.

– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.

– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.

– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.

– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.

– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.

cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.