Việc sửa đổi quy định đánh giá học sinh phổ thông đặt trọng tâm vào số hóa hồ sơ, nâng cao độ tin cậy của hoạt động kiểm tra và bảo đảm quyền lợi của người học. Những điều chỉnh về học bạ số, đề kiểm tra định kỳ chung và phương thức kiểm tra trên máy tính đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, nhà trường và giáo viên trong ghi nhận kết quả giáo dục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT, sửa đổi, bổ sung một số điều trong quy định đánh giá học sinh tiểu học và quy định đánh giá học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông. Các nội dung điều chỉnh hướng đến thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý kết quả học tập, đáp ứng yêu cầu tổ chức quản lý giáo dục theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tăng cường tính khách quan trong đánh giá.
Đáng chú ý, đổi mới lần này kết hợp yêu cầu quản lý dữ liệu với nguyên tắc đánh giá vì sự phát triển của học sinh. Bên cạnh việc chuẩn hóa hồ sơ và phương thức kiểm tra, các quy định dành cho học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh cần tiếp tục rèn luyện cho thấy kết quả giáo dục cần được xem xét trong mối liên hệ với điều kiện học tập và quá trình tiến bộ của từng em.
Chuẩn hóa học bạ số và nâng cao độ tin cậy của kiểm tra định kỳ
Một trong những thay đổi quan trọng là xác định học bạ số trở thành thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh. Ở cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá theo từng năm học của mỗi học sinh gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp. Những nhận xét, kết quả tổng hợp đánh giá và thành tích được khen thưởng trong năm học được cập nhật vào học bạ số, tạo cơ sở ghi nhận có hệ thống quá trình học tập và rèn luyện. Đối với học sinh hoàn thành chương trình lớp 5, nội dung xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cũng được thể hiện trên hồ sơ này.
Cùng với thay đổi về hình thức lưu trữ, quy định mới phân định trách nhiệm xác nhận dữ liệu của giáo viên. Tại cấp tiểu học, giáo viên môn học chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của kết quả thuộc môn học hoặc hoạt động giáo dục được phân công, đồng thời trực tiếp ký số xác nhận. Giáo viên chủ nhiệm ký số xác nhận học bạ số của lớp sau khi giáo viên môn học hoàn tất việc ký số. Trình tự này gắn trách nhiệm chuyên môn với từng khâu cập nhật và xác nhận, giúp việc quản lý hồ sơ có căn cứ rõ ràng hơn.
Ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, thông tin và nội dung đánh giá trong mẫu học bạ là căn cứ xác định nội dung chuyên môn của học bạ số. Trong giai đoạn chuyển tiếp, những hướng dẫn về ghi chép bằng bút, sửa chữa bằng mực đỏ, ký và đóng dấu trực tiếp chỉ áp dụng đối với học bạ giấy còn được sử dụng. Vì vậy, quá trình triển khai cần phân biệt rõ yêu cầu xử lý hồ sơ giấy với quy trình xác nhận dữ liệu điện tử, tránh áp dụng lẫn lộn giữa hai hình thức.
Về phương diện tổ chức, số hóa học bạ đòi hỏi sự thống nhất từ nhập liệu, kiểm tra đến xác nhận và khai thác thông tin. Giá trị của hồ sơ điện tử phụ thuộc trước hết vào chất lượng dữ liệu do nhà trường và giáo viên cung cấp. Khi kết quả học tập được cập nhật đầy đủ, chính xác và đúng trách nhiệm, học bạ số mới có thể hỗ trợ hiệu quả việc theo dõi quá trình giáo dục và tra cứu thông tin của người học.
Song song với quản lý hồ sơ, hoạt động kiểm tra định kỳ ở các lớp cuối cấp được điều chỉnh theo hướng tăng cường sự thống nhất. Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số do sở lựa chọn. Phạm vi thực hiện gồm kiểm tra cuối học kỳ I và cuối năm học đối với lớp 5; cuối học kỳ I và cuối học kỳ II đối với lớp 9, lớp 12.
Việc sử dụng đề chung phải được thông báo và bảo đảm phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông. Các cơ sở giáo dục cùng cấp học thực hiện trên cơ sở yêu cầu thống nhất, trong khi nhà trường tiếp tục chịu trách nhiệm tổ chức coi kiểm tra, chấm bài và tổng hợp kết quả. Đối với những môn học, thời điểm kiểm tra và khối lớp còn lại, nhà trường tự xây dựng đề theo quy định.
Sự phân công này cho thấy đề kiểm tra chung chỉ là một thành tố của quy trình bảo đảm chất lượng đánh giá. Để kết quả phản ánh đúng mức độ đáp ứng yêu cầu học tập, khâu tổ chức tại trường vẫn giữ vai trò quyết định. Tính khách quan cần được duy trì xuyên suốt từ xây dựng đề, tổ chức làm bài đến chấm và ghi nhận kết quả, thay vì chỉ tập trung vào việc thống nhất nội dung đề kiểm tra.
Một thay đổi khác là cho phép trường trung học cơ sở, trung học phổ thông tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ trên máy tính khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm và vận hành theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đây là phương thức được triển khai có điều kiện, đòi hỏi nhà trường đánh giá khả năng đáp ứng thực tế trước khi tổ chức.
Hình thức kiểm tra và yêu cầu kỹ thuật phải được thông báo trước đến học sinh, cha mẹ học sinh. Bài làm và kết quả trên máy tính có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy khi đáp ứng các yêu cầu về tính toàn vẹn, xác thực, bảo mật, lưu trữ và truy xuất theo pháp luật về giao dịch điện tử. Do đó, việc ứng dụng công nghệ phải đi cùng khả năng bảo vệ dữ liệu và kiểm chứng kết quả, bảo đảm phương thức thực hiện không làm suy giảm độ tin cậy của hoạt động đánh giá.
Bảo đảm cơ hội học tập và ghi nhận sự tiến bộ của từng học sinh
Bên cạnh chuẩn hóa công cụ quản lý và kiểm tra, quy định sửa đổi nhấn mạnh nguyên tắc đánh giá phù hợp với đặc điểm của người học. Đối với học sinh khuyết tật, căn cứ quan trọng là sự tiến bộ của chính học sinh, không sử dụng việc so sánh với những học sinh khác làm thước đo. Cách tiếp cận này đặt kết quả học tập trong mối liên hệ với khả năng, nhu cầu hỗ trợ và kế hoạch giáo dục cá nhân.
Những môn học, hoạt động giáo dục mà học sinh khuyết tật được miễn theo kế hoạch giáo dục cá nhân sẽ được miễn kiểm tra, đánh giá và ghi “Miễn” trong học bạ số. Kết quả giáo dục kỹ năng đặc thù được đánh giá như một hoạt động giáo dục. Nhờ đó, hồ sơ đánh giá có thể ghi nhận phù hợp hơn những nội dung học sinh thực sự tham gia và những năng lực cần được hỗ trợ phát triển.
Nguyên tắc tiếp cận bình đẳng cũng được thể hiện trong quy định về kiểm tra trên máy tính. Học sinh khuyết tật được thực hiện các điều chỉnh hợp lý để tham gia. Nếu vẫn không thể làm bài sau khi đã điều chỉnh, học sinh được kiểm tra trên giấy hoặc bằng hình thức phù hợp khác, với kết quả có giá trị tương đương. Việc lựa chọn phương thức vì thế phải phục vụ mục tiêu đánh giá năng lực học tập, đồng thời hạn chế những trở ngại phát sinh từ điều kiện tiếp cận công nghệ.
Đối với học sinh học tại các lớp dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện đi học ở trường, việc đánh giá kết hợp nhận xét thường xuyên với kết quả kiểm tra định kỳ. Ở cấp tiểu học, căn cứ đánh giá gồm môn Toán và môn Tiếng Việt. Ở cấp trung học cơ sở, giáo viên dựa vào môn Ngữ văn, môn Toán và các môn học khác mà học sinh có khả năng tham gia. Quy định này cho phép xem xét kết quả trong điều kiện học tập thực tế, đồng thời duy trì căn cứ chuyên môn để ghi nhận quá trình học tập.
Đối với học sinh đang trong thời hạn chấp hành kỷ luật, giáo viên chủ nhiệm phối hợp với gia đình để động viên, hỗ trợ việc rèn luyện. Sau khi học sinh hoàn thành việc chấp hành quyết định kỷ luật và được nhà trường công nhận, giáo viên chủ nhiệm đánh giá lại kết quả rèn luyện, ghi nhận sự cố gắng và tiến bộ. Theo đó, đánh giá cần phản ánh cả những chuyển biến tích cực sau quá trình giáo dục, tạo cơ sở để học sinh tiếp tục phấn đấu.
Thông tư cũng quy định cơ hội đánh giá lại kết quả học tập đối với học sinh có kết quả rèn luyện cả năm ở mức Chưa đạt nhưng được đánh giá từ mức Đạt trở lên sau thời gian rèn luyện trong kỳ nghỉ hè. Kết quả đánh giá lại của từng môn học được sử dụng thay thế kết quả cả năm học để xét lên lớp. Việc áp dụng cần căn cứ đúng đối tượng và điều kiện, bảo đảm cơ hội tiếp tục học tập gắn với sự tiến bộ đã được ghi nhận.
Những điều chỉnh này đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường, giáo viên và gia đình. Cơ quan quản lý tổ chức hướng dẫn, thống nhất yêu cầu thực hiện; nhà trường bảo đảm điều kiện và quy trình; giáo viên chịu trách nhiệm về dữ liệu, nhận xét và kết quả đánh giá; gia đình phối hợp hỗ trợ quá trình học tập, rèn luyện của học sinh.
Hiệu quả của đổi mới sẽ thể hiện ở khả năng ghi nhận đúng năng lực và quá trình phát triển của người học. Học bạ số, đề kiểm tra chung hay kiểm tra trên máy tính chỉ phát huy giá trị khi được vận hành bằng quy trình đáng tin cậy, thông tin minh bạch và cách đánh giá phù hợp. Trên nền tảng đó, kết quả đánh giá có thể trở thành căn cứ thiết thực để điều chỉnh hoạt động dạy học, hỗ trợ học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
