Đề Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026: Từ câu hỏi “Steve Jobs Việt Nam” đến yêu cầu đổi mới tư duy học Văn Dù cấu trúc đề không gây bất ngờ lớn, việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và đặt ra câu hỏi về “những Steve Jobs Việt Nam” khiến bài thi không còn dừng lại ở khả năng ghi nhớ kiến thức, mà đòi hỏi học sinh phải biết đọc hiểu, suy luận, phản biện và trình bày quan điểm cá nhân một cách thuyết phục.
Đề thi nhấn mạnh năng lực đọc hiểu và tư duy công dân trong thời đại số
Sáng 11/6, hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước hoàn thành bài thi môn Ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Đây là năm thứ hai kỳ thi được tổ chức theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trong đó đề thi Ngữ văn tiếp tục không sử dụng lại ngữ liệu trong sách giáo khoa. Cách ra đề này nhằm hạn chế tình trạng học thuộc, học tủ, đồng thời hướng học sinh đến năng lực tiếp nhận văn bản, xử lý thông tin và hình thành chính kiến trước các vấn đề của đời sống.
Theo nhận định của nhiều giáo viên, đề Văn năm nay vẫn giữ cấu trúc ổn định so với năm trước, nhưng có sự chuyển dịch rõ hơn về nội dung đánh giá. Nếu đề thi trước đó thiên về các giá trị nhân văn, trải nghiệm cá nhân và những vấn đề xã hội gần gũi, thì đề năm 2026 mở rộng sang các chủ đề mang tính phát triển, bao gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, trách nhiệm của người trẻ và vị thế của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Điểm đáng chú ý là đề thi không chỉ yêu cầu học sinh hiểu văn bản, mà còn buộc các em phải vận dụng hiểu biết xã hội để trả lời những câu hỏi có tính mở. Điều này phản ánh tinh thần đổi mới trong dạy và học Ngữ văn: học Văn không còn là việc ghi nhớ máy móc tác phẩm, tác giả hay mẫu bài có sẵn, mà là quá trình rèn luyện năng lực đọc, năng lực diễn đạt và năng lực suy nghĩ độc lập.
Ở phương diện đánh giá năng lực, đề thi năm nay tạo ra khoảng cách rõ giữa học sinh nắm chắc kỹ năng làm bài và học sinh chỉ quen học theo khuôn mẫu. Những em có khả năng đọc hiểu sâu, biết phân tích vấn đề, biết liên hệ thực tiễn và biết tổ chức lập luận sẽ có nhiều cơ hội đạt điểm khá, giỏi. Ngược lại, thí sinh phụ thuộc quá nhiều vào văn mẫu hoặc thiếu vốn hiểu biết xã hội có thể gặp khó khi xử lý các câu hỏi yêu cầu quan điểm riêng.
Câu hỏi về “Steve Jobs Việt Nam” tạo phân hóa, điểm cao không dễ đạt
Phần Viết, chiếm 6 điểm trong đề thi, được đánh giá là khu vực có tính phân loại cao. Đặc biệt, câu nghị luận xã hội yêu cầu thí sinh bàn về việc làm thế nào để Việt Nam có những nhân vật đổi mới sáng tạo tầm vóc như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk. Đây là câu hỏi có tính gợi mở, đặt học sinh trước vấn đề lớn hơn một bài thi: khát vọng xây dựng thế hệ công dân có năng lực sáng tạo, tư duy công nghệ và khả năng tạo ra giá trị cho xã hội.
Để làm tốt câu hỏi này, thí sinh không thể chỉ dừng ở việc ca ngợi tài năng hay nêu khẩu hiệu chung chung về ước mơ, khát vọng và tinh thần học tập. Các em cần hiểu rằng hình ảnh “Steve Jobs Việt Nam” không chỉ đại diện cho một cá nhân nổi tiếng, mà còn gợi đến hệ sinh thái nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo, bao gồm giáo dục khai phóng, môi trường khuyến khích thử nghiệm, tư duy phản biện, năng lực công nghệ, tinh thần dám thất bại và khả năng biến ý tưởng thành sản phẩm có ích.
Chính vì vậy, câu hỏi này đòi hỏi học sinh phải có năng lực lập luận logic và cái nhìn thực tế. Một bài làm tốt cần chỉ ra được trách nhiệm của nhiều chủ thể: bản thân người trẻ phải chủ động học hỏi, rèn tư duy sáng tạo và năng lực ngoại ngữ, công nghệ; nhà trường cần tạo môi trường giáo dục khuyến khích đặt câu hỏi, nghiên cứu và trải nghiệm; gia đình và xã hội cần tôn trọng khác biệt, ủng hộ tinh thần khởi nghiệp; Nhà nước và doanh nghiệp cần có chính sách hỗ trợ tài năng, đầu tư cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, đây cũng là phần khiến nhiều thí sinh dễ mất điểm nếu triển khai thiếu chiều sâu. Trong áp lực thời gian phòng thi, không ít học sinh có thể sa vào lối viết cảm tính, kể trải nghiệm cá nhân hoặc đưa ra những nhận định mang tính khẩu hiệu mà chưa đề xuất được giải pháp cụ thể. Ngoài ra, việc nhắc đến các nhân vật công nghệ nổi tiếng thế giới cũng yêu cầu thí sinh phải có hiểu biết nhất định về vai trò của đổi mới sáng tạo trong sự phát triển kinh tế – xã hội hiện đại.
Vì vậy, dù đề thi được đánh giá là hay, gần gũi với thời cuộc và phù hợp định hướng đổi mới giáo dục, học sinh không dễ đạt điểm cao nếu thiếu kỹ năng viết nghị luận và năng lực tư duy độc lập. Nhiều giáo viên dự đoán phổ điểm môn Ngữ văn năm nay có thể tập trung quanh mức 6,5 đến 7. Nhóm bài đạt điểm cao sẽ là những bài viết biết kết hợp giữa kiến thức xã hội, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng phù hợp và giọng văn có bản sắc riêng.
Nhìn tổng thể, đề Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 cho thấy sự chuyển dịch từ kiểm tra kiến thức văn học thuần túy sang đánh giá năng lực ngôn ngữ, tư duy và trách nhiệm công dân. Câu hỏi về “Steve Jobs Việt Nam” không chỉ là một yêu cầu nghị luận xã hội, mà còn là thông điệp về kỳ vọng đối với thế hệ trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo và hội nhập toàn cầu.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
