Chỉ còn ít ngày trước khi năm học 2026 – 2027 bắt đầu, tình trạng thiếu cục bộ một số đầu sách giáo khoa đang khiến nhiều phụ huynh tại Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, TP HCM và một số địa phương khác phải đi nhiều nơi để tìm mua. Trong khi Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết đã đưa ra thị trường hàng trăm triệu bản sách và tiếp tục in bổ sung, khoảng cách giữa nguồn cung tổng thể và khả năng tiếp cận sách tại từng điểm bán vẫn là vấn đề khiến nhiều gia đình lo lắng.
Nhiều gia đình phải đi nhiều nơi để hoàn thiện bộ sách trước năm học mới
Những ngày cuối tháng 8, không khí mua sắm sách giáo khoa tại nhiều địa phương trở nên nhộn nhịp hơn khi thời điểm khai giảng đang đến gần. Tuy nhiên, thay vì có thể mua trọn bộ sách trong một lần, không ít phụ huynh cho biết phải đến nhiều nhà sách, theo dõi các đợt nhập hàng hoặc nhờ người thân ở địa phương khác tìm giúp những cuốn còn thiếu.
Trên mạng xã hội, các bài đăng hỏi địa chỉ còn sách, nhờ mua hộ hoặc trao đổi sách cũ xuất hiện ngày càng nhiều. Một đoạn video ghi lại cảnh phụ huynh tập trung đông tại khu vực bán sách, liên tục tìm kiếm từng đầu sách còn thiếu, cũng thu hút sự quan tâm. Hình ảnh này cho thấy áp lực của nhiều gia đình khi thời gian chuẩn bị cho năm học mới không còn nhiều nhưng danh mục sách của con vẫn chưa đầy đủ.
Tại Hà Nội, một số phụ huynh cho biết đã đi qua nhiều cửa hàng nhưng mỗi nơi chỉ tìm được một vài cuốn. Có gia đình phải chia danh mục sách thành nhiều phần, mua ở các địa điểm khác nhau rồi tiếp tục theo dõi thông tin trên mạng để tìm những đầu sách còn thiếu. Việc mua một bộ sách hoàn chỉnh vì thế kéo dài qua nhiều ngày thay vì chỉ mất một buổi như kỳ vọng.
Tình trạng tương tự được phản ánh tại Hải Phòng. Một phụ huynh cho biết đã ghé nhiều nhà sách lớn nhưng mỗi điểm chỉ còn hai hoặc ba cuốn phù hợp với danh mục của con. Sau nhiều lần di chuyển, gia đình vẫn chưa thể hoàn tất việc chuẩn bị sách.
Ở khu vực Hải Dương và Hưng Yên, một số phụ huynh cũng phải mở rộng phạm vi tìm kiếm sang các tỉnh, thành lân cận. Có trường hợp sau khi không tìm đủ tại địa phương đã nhờ người quen tại Hà Nội mua giúp, song vẫn còn thiếu một số cuốn.
Việc tìm sách qua các kênh trực tuyến được nhiều gia đình lựa chọn như một giải pháp thay thế. Tuy nhiên, mua sách trên sàn thương mại điện tử cũng phát sinh những vấn đề khác. Một số đầu sách báo hết hàng, trong khi có nơi chỉ bán lẻ từng cuốn mà không đủ trọn bộ.
Bên cạnh vấn đề nguồn cung, phụ huynh còn quan tâm đến chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Đối với những cuốn sách có mã truy cập ứng dụng hoặc tài nguyên học tập trực tuyến, nguy cơ mua phải sách không bảo đảm nguồn gốc có thể khiến mã kích hoạt không sử dụng được. Điều này khiến nhiều gia đình thận trọng hơn khi chọn kênh mua sách ngoài hệ thống phát hành chính thức.
Tại Đà Nẵng, một số phụ huynh cho biết việc tìm sách năm nay cũng mất nhiều thời gian. Các cuốn trong cùng một bộ không phải lúc nào cũng được cung ứng đồng thời tại một cửa hàng, khiến phụ huynh phải chờ những đợt hàng bổ sung hoặc tiếp tục tìm kiếm tại các điểm bán khác.
Ở Cần Thơ, tình trạng thiếu một số đầu sách được phản ánh rõ tại thời điểm sát năm học mới. Một phụ huynh có con chuẩn bị vào lớp 10 cho biết khi đến mua sách, nhiều đầu sách đã hết và nhân viên cửa hàng thông báo đang chờ nguồn bổ sung từ nhà xuất bản. Có gia đình mới mua được sách Toán và Ngữ văn, trong khi các môn còn lại vẫn chưa tìm thấy.
TP HCM cũng ghi nhận những khó khăn nhất định trong việc bổ sung sách. Không chỉ phụ huynh, một số trường học còn có nhu cầu mua thêm sách phục vụ học sinh. Thành phố đã triển khai kế hoạch mượn và trả sách giáo khoa nhằm hỗ trợ những học sinh chưa có đầy đủ tài liệu khi bước vào năm học mới.
Những phản ánh từ nhiều địa phương cho thấy tình trạng thiếu sách hiện nay chủ yếu mang tính cục bộ, tập trung ở một số đầu sách, khối lớp hoặc điểm bán nhất định. Tuy nhiên, đối với từng gia đình, chỉ cần thiếu một vài cuốn trong danh mục cũng đủ khiến việc chuẩn bị cho năm học trở nên căng thẳng.
Một thực tế đáng chú ý là nhu cầu của phụ huynh không chỉ dừng ở việc “có sách để mua”. Họ cần đúng đầu sách theo danh mục nhà trường, đúng bộ sách được sử dụng, đúng phiên bản và bảo đảm nguồn gốc. Chính yêu cầu này khiến bài toán phân phối sách trở nên phức tạp hơn so với việc chỉ tính toán tổng số lượng sách đã được in và đưa ra thị trường.
Nguồn cung lớn nhưng bài toán phân phối cục bộ vẫn cần được xử lý
Trong khi nhiều phụ huynh phản ánh khó tìm đủ sách, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết công tác in ấn và cung ứng cho năm học mới vẫn đang được triển khai trên quy mô lớn.
Theo số liệu của đơn vị này, tính đến ngày 15/8, hơn 220 triệu bản sách giáo khoa cùng khoảng 76 triệu bản sách bài tập và sách tham khảo đã được cung ứng ra thị trường. Lượng sách này được đánh giá là đáp ứng, thậm chí vượt nhu cầu đặt hàng từ các trường học và địa phương.
Ngoài số lượng đã phát hành, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục tổ chức in bổ sung khoảng 9 triệu bản sách giáo khoa. Nguồn sách này vừa đóng vai trò dự phòng, vừa được sử dụng để đáp ứng những nhu cầu phát sinh tại từng khu vực, hỗ trợ thư viện trường học hoặc phục vụ các chương trình tặng sách.
Nhà xuất bản cũng cho biết đang theo dõi tình hình tại các địa phương để điều phối nguồn hàng khi xuất hiện thiếu hụt cục bộ, với mục tiêu bảo đảm học sinh có đủ sách giáo khoa trước ngày khai giảng.
Bên cạnh sách in, nguồn sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí nhằm giúp giáo viên và học sinh có thể tra cứu nội dung trong trường hợp chưa tiếp cận được sách giấy. Việc tận dụng lại sách giáo khoa cũ, đặc biệt đối với những bộ sách vẫn tiếp tục được sử dụng trong năm học mới, cũng được khuyến khích nhằm tiết kiệm chi phí và giảm áp lực lên nguồn cung.
Tuy nhiên, thực tế phụ huynh vẫn phải tìm mua nhiều nơi cho thấy vấn đề không hoàn toàn nằm ở tổng lượng sách đã sản xuất. Điểm nghẽn có thể xuất hiện trong quá trình dự báo nhu cầu, phân bổ hàng hóa giữa các địa bàn và tốc độ bổ sung sách cho hệ thống bán lẻ.
Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam từng ghi nhận hiện tượng khan hiếm cục bộ tại một số điểm bán. Một số nguyên nhân được đề cập gồm nhu cầu mua thêm bộ sách thứ hai của các gia đình, việc một số trường chưa đăng ký số lượng từ sớm hoặc các chương trình hỗ trợ cộng đồng mua số lượng lớn tại cửa hàng bán lẻ.
Ngoài ra, khi phụ huynh tìm mua tại những cửa hàng không thuộc hệ thống phân phối chính thức, khả năng tiếp cận đầy đủ các đầu sách có thể thấp hơn. Việc thiếu thông tin về nơi còn hàng cũng khiến phụ huynh phải di chuyển qua nhiều điểm bán dù có thể sách vẫn còn tại một địa điểm khác trong cùng khu vực.
Để hạn chế tình trạng này, hệ thống phân phối chính thức đã được công bố để phụ huynh có thể tra cứu trước khi mua. Điều này không chỉ giúp tăng khả năng tìm đúng đầu sách mà còn hạn chế nguy cơ mua phải sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc không đúng giá niêm yết.
Khoảng cách giữa con số hàng trăm triệu bản sách đã được phát hành và thực tế một bộ phận phụ huynh vẫn chưa thể mua đủ cho thấy công tác cung ứng sách cần được nhìn nhận ở góc độ chi tiết hơn. Tổng nguồn cung có thể đáp ứng nhu cầu trên toàn thị trường, nhưng điều quan trọng là từng đầu sách phải được đưa đến đúng địa phương, đúng hệ thống phân phối và đúng thời điểm.
Về lâu dài, việc hoàn thiện dữ liệu đặt hàng theo từng trường, từng khối lớp và từng địa bàn có thể giúp quá trình dự báo nhu cầu chính xác hơn. Nếu thông tin từ nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục, nhà xuất bản và các đơn vị phát hành được kết nối chặt chẽ, tình trạng nơi thừa, nơi thiếu sách sẽ có cơ hội được giảm bớt.
Với phụ huynh, vấn đề trước mắt vẫn là bảo đảm con có đầy đủ tài liệu khi bước vào năm học mới. Vì vậy, trong những ngày cuối trước khai giảng, khả năng điều phối nhanh các đầu sách đang thiếu tại từng địa phương sẽ là yếu tố quyết định việc cam kết đủ sách cho học sinh có được thực hiện đồng đều trong thực tế hay không.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
