Việc thiếu giáo viên tiếp tục là thách thức đáng kể đối với ngành giáo dục khi bước vào năm học 2026 – 2027. Trong bối cảnh nhu cầu tuyển bổ sung hàng chục nghìn giáo viên vẫn hiện hữu, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tính toán lại định mức lao động, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo nhằm giảm khối lượng công việc hành chính, tối ưu nguồn nhân lực và giúp giáo viên dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn.
Áp lực thiếu giáo viên vẫn lớn trước năm học mới
Đến hết năm học 2025 – 2026, hệ thống giáo dục mầm non và phổ thông cả nước có hơn 1,27 triệu giáo viên. Mặc dù quy mô đội ngũ đã được bổ sung trong những năm gần đây, tình trạng thiếu giáo viên vẫn diễn ra tại nhiều địa phương, đặc biệt ở những môn học và khu vực có nhu cầu tuyển dụng cao.
Trong năm vừa qua, các địa phương tuyển thêm gần 15.000 giáo viên. Trong số này có 3.116 giáo viên mầm non, 5.241 giáo viên tiểu học, 4.524 giáo viên trung học cơ sở và 2.113 giáo viên trung học phổ thông. Tính chung giai đoạn 2022 – 2026, hơn 60.000 giáo viên đã được tuyển dụng vào hệ thống giáo dục.
Tuy vậy, số lượng tuyển mới vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong năm học vừa qua, toàn quốc còn thiếu 104.516 giáo viên so với định mức hiện hành. Trong đó, bậc trung học cơ sở là cấp học thiếu nhân lực nhiều nhất, với hơn 42.000 giáo viên.
Sau quá trình sắp xếp lại các cơ sở giáo dục và điều chỉnh nhu cầu nhân sự dựa trên quy mô học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự báo năm học 2026 – 2027 cần bổ sung thêm khoảng 43.267 chỉ tiêu giáo viên ở các cấp học. Con số này cho thấy vấn đề nhân lực giáo dục chưa thể giải quyết chỉ bằng việc tăng số lượng tuyển dụng.
Một trong những nguyên nhân được cơ quan quản lý chỉ ra là tiến độ tuyển dụng tại một số địa phương còn chậm. Có nơi vẫn còn chỉ tiêu biên chế được giao nhưng chưa kịp tuyển đủ giáo viên theo nhu cầu. Đồng thời, việc mở rộng tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày cũng làm tăng số tiết giảng dạy và nhu cầu bố trí đội ngũ tại các trường.
Bài toán nhân lực vì vậy không chỉ nằm ở tổng số giáo viên mà còn liên quan đến khả năng phân bổ, tuyển dụng và sử dụng đội ngũ một cách hợp lý giữa các cấp học, môn học và khu vực. Đặc biệt, những địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn vẫn gặp nhiều trở ngại trong việc thu hút và duy trì giáo viên lâu dài.
Công nghệ và AI có thể làm thay đổi cách tính định mức lao động
Trước áp lực thiếu nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan đến định mức lao động của giáo viên theo hướng phù hợp hơn với quá trình chuyển đổi số. Một trong những nội dung đáng chú ý là xem xét tác động của trí tuệ nhân tạo đối với khối lượng công việc mà giáo viên đang đảm nhiệm.
Kết quả khảo sát của Bộ cho thấy việc sử dụng các công cụ AI có thể giúp giáo viên tiết kiệm khoảng 30 – 60% thời gian dành cho khâu chuẩn bị bài giảng và một số công việc hành chính. Các công cụ số hiện nay có thể hỗ trợ xây dựng học liệu, thiết kế câu hỏi, tổ chức nội dung bài giảng, tổng hợp tài liệu, xử lý một số biểu mẫu và quản lý thông tin phục vụ quá trình dạy học.
Nếu được triển khai đúng cách, công nghệ có thể giúp giảm đáng kể những nhiệm vụ mang tính lặp lại, qua đó tạo điều kiện để giáo viên tập trung nhiều hơn vào những công việc đòi hỏi năng lực chuyên môn và tương tác trực tiếp với học sinh. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý xem xét lại cách xác định khối lượng công việc và nhu cầu nhân lực trong hệ thống giáo dục.
Song song với việc ứng dụng AI, các quy định liên quan đến hồ sơ, sổ sách và thủ tục hành chính dành cho giáo viên dự kiến cũng sẽ được rà soát. Mục tiêu là giảm những yêu cầu không còn phù hợp, tăng khả năng xử lý hồ sơ trên nền tảng số và hạn chế tình trạng giáo viên phải dành quá nhiều thời gian cho các nhiệm vụ ngoài hoạt động giảng dạy.
Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ không đồng nghĩa với việc có thể đơn giản thay thế giáo viên bằng các hệ thống tự động. Hoạt động giáo dục vẫn phụ thuộc lớn vào năng lực sư phạm, khả năng đánh giá người học, tổ chức lớp học, tư vấn, định hướng và tương tác giữa con người với con người. Vì vậy, nếu điều chỉnh định mức lao động hoặc nhu cầu biên chế, cơ quan quản lý cần đánh giá đồng thời hiệu quả công nghệ, đặc thù từng môn học, quy mô lớp và chất lượng giáo dục cần bảo đảm.
Bên cạnh giải pháp công nghệ, chính sách nhân sự vẫn đóng vai trò quan trọng. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu các cơ chế nhằm tăng sức hấp dẫn của nghề giáo, ưu tiên thu hút nhân lực cho những môn học đang thiếu giáo viên cũng như các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.
Trong dài hạn, việc giải quyết tình trạng thiếu giáo viên nhiều khả năng cần được thực hiện đồng thời trên nhiều phương diện: tuyển dụng đúng nhu cầu, phân bổ đội ngũ hợp lý, cải thiện điều kiện làm việc, giảm áp lực hành chính và khai thác hiệu quả công nghệ số. AI trong trường hợp này nên được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ nâng cao năng suất lao động của giáo viên, thay vì chỉ được xem là phương án để cắt giảm số lượng nhân sự.
Quá trình chuyển đổi số vì thế có thể tạo ra thay đổi đáng kể trong phương thức tổ chức lao động của ngành giáo dục. Tuy nhiên, mọi điều chỉnh về định mức hay biên chế vẫn cần đặt chất lượng dạy và học ở vị trí trung tâm, bảo đảm công nghệ giúp giáo viên làm việc hiệu quả hơn nhưng không làm suy giảm vai trò chuyên môn và tính nhân văn vốn là nền tảng của hoạt động giáo dục.
Với hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực đầu tư và phát triển giáo dục, StudyCare Education tự hào là đơn vị hàng đầu trong việc cung cấp các dịch vụ học thuật, đảm bảo sự vững chắc về nền tảng kiến thức. Nếu có bất kỳ khó khăn nào và cần được hỗ trợ ngay lập tức về vấn đề học tập, ôn luyện, hãy liên hệ ngay với StudyCare Education để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ nhiệt tình từ những giảng viên xuất sắc nhất của chúng tôi:
– Thầy Nguyễn Công Thành: Tiến sĩ Tài chính Quốc Tế – RMIT University 🇦🇺 (Top 223 QS World University Rankings), Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam 🇳🇱 (Top 197 QS World University Rankings), Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội 🇻🇳.
– Cô Phạm Thị Anh Thư: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University (học bổng toàn phần 100%), Thạc sĩ Tài chính Ngân hàng – Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM, Cử nhân Chuyên ngành Giảng dạy Ngôn ngữ Anh (xếp loại Giỏi) – Đại học Mở Hà Nội, T.E.S.O.L. certificate (High Distinction) – Advanced College of Languages and Training Canada 🇨🇦.
– Thầy Trần Lê Khang: Nghiên cứu sinh Tiến sĩ Tài chính – RMIT University, Thạc sĩ Kinh tế học – Erasmus University Rotterdam, TOEIC 980 điểm, IELTS 8.5.
– Thầy Nguyễn Hoàng Phú: Thạc sĩ Kinh tế Phát triển – Erasmus University Rotterdam, Cử nhân ngành Kinh tế Tài chính – RMIT University, Giảng viên các chương trình chất lượng cao giảng dạy 100% bằng tiếng Anh trường Đại học FPT.
– Thầy Phạm Hữu Vinh: Nghiên cứu sinh Bác sĩ Chuyên khoa I – Đại học Y Dược TP.HCM, Cử nhân Y Khoa – Kỹ thuật Hình ảnh Y học, Đại học Y Dược TP.HCM.
– Thầy Nguyễn Thanh Liêm: Tiến sĩ Kinh tế – Đại học Kinh tế Luật (ĐHQG HCM), Thạc sĩ Khoa học Tài chính Kế toán – Đại học Bangor (Học bổng toàn phần tại Anh Quốc), Cử nhân Kinh tế Đối ngoại, Đại học Quốc gia TP.HCM.
cùng rất nhiều CB-GV-NV xuất sắc khác tại StudyCare Education.
